Ik vind zelf bijna wekelijks een teek bij Nova na een wandeling door het bos, en ik weet inmiddels precies waar ik moet zoeken: oren, oksels, tussen de tenen. Je aait je hond en voelt een bultje. Bij nadere inspectie blijkt het een teek te zijn. Teken zijn kleine parasitische spinachtigen die zich vastzuigen in de huid van je hond om bloed te drinken. Dat klinkt al niet prettig, maar het echte gevaar zit hem in de ziektes die teken kunnen overbrengen. De ziekte van Lyme, babesiose en anaplasmose zijn serieuze aandoeningen die je hond ernstig ziek kunnen maken. Ik leg hieronder uit hoe je een teek correct verwijdert, welke risico's teken met zich meebrengen, en hoe je je hond effectief beschermt.
Teken herkennen op je hond
Teken zijn kleine, ovaalvormige spinachtigen met acht poten. Voordat ze bloed zuigen zijn ze slechts 2 tot 4 millimeter groot en donkerbruin of zwart van kleur. Dat maakt ze lastig te vinden, vooral bij honden met een donkere of dikke vacht.
Na het zuigen zwellen ze op tot wel 1 centimeter en worden ze grijs of blauwachtig van kleur. In dit stadium zijn ze veel makkelijker te vinden.
Teken vestigen zich het liefst op plekken met dunne huid en weinig vacht:
- Oren: In en rondom de oorschelpen
- Kop en snuit: Rond de ogen en op het voorhoofd
- Nek en halsband-gebied: Onder de halsband is een favoriete plek
- Oksels: De warmte en dunne huid zijn aantrekkelijk voor teken
- Liezen: De binnenkant van de achterpoten
- Tussen de tenen: Vaak over het hoofd gezien
- Rond de anus: Onder de staart
Maak er een gewoonte van om je hond na elke wandeling in het groen te controleren. Ga met je handen systematisch over het hele lichaam en voel naar bultjes. Hoe eerder je een teek vindt en verwijdert, hoe kleiner de kans op ziekte-overdracht.
Na het zuigen zwellen ze op tot wel 1 centimeter en worden ze grijs of blauwachtig van kleur. In dit stadium zijn ze veel makkelijker te vinden.
Teken vestigen zich het liefst op plekken met dunne huid en weinig vacht:
- Oren: In en rondom de oorschelpen
- Kop en snuit: Rond de ogen en op het voorhoofd
- Nek en halsband-gebied: Onder de halsband is een favoriete plek
- Oksels: De warmte en dunne huid zijn aantrekkelijk voor teken
- Liezen: De binnenkant van de achterpoten
- Tussen de tenen: Vaak over het hoofd gezien
- Rond de anus: Onder de staart
Maak er een gewoonte van om je hond na elke wandeling in het groen te controleren. Ga met je handen systematisch over het hele lichaam en voel naar bultjes. Hoe eerder je een teek vindt en verwijdert, hoe kleiner de kans op ziekte-overdracht.
Een teek correct verwijderen: stap voor stap
Het is belangrijk om een teek op de juiste manier te verwijderen. Een verkeerde techniek kan ervoor zorgen dat de kop achterblijft of dat de teek zijn maaginhoud (inclusief eventuele ziekteverwekkers) in de wond perst.
Wat heb je nodig?
Een tekentang, tekenlepel of tekenlasso. Dit zijn speciale instrumenten die je kunt kopen bij de dierenarts, dierenspeciaalzaak of apotheek. Heb je er geen bij de hand? Een puntig pincet kan ook, maar gebruik nooit je blote vingers.
Stap 1: Duw de vacht opzij zodat je de teek goed kunt zien.
Stap 2: Pak de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast. Bij een tekentang of pincet: grijp de teek bij de kop, niet bij het lichaam. Bij een tekenlepel: schuif de gleuf van het lepeltje onder de teek.
Stap 3: Trek de teek met een gelijkmatige, gestage beweging recht omhoog uit de huid. Niet draaien, niet trekken met een ruk, en niet knijpen in het lichaam van de teek. Een vloeiende, rechte beweging is het effectiefst.
Stap 4: Controleer of de teek in zijn geheel is verwijderd. Als er een klein zwart puntje achterblijft, is dat waarschijnlijk de monddelen. Dit is niet ideaal, maar meestal stoot het lichaam dit vanzelf af. Desinfecteer de plek.
Stap 5: Desinfecteer de beet met een beetje ontsmettingsmiddel of jodium.
Stap 6: Noteer de datum en de locatie van de tekenbeet. Dit is belangrijk als er later klachten optreden.
Stap 7: Dood de teek door hem in een stukje plakband te wikkelen of in alcohol te leggen. Spoel teken niet door de wc en plet ze niet met je vingers.
Wat heb je nodig?
Een tekentang, tekenlepel of tekenlasso. Dit zijn speciale instrumenten die je kunt kopen bij de dierenarts, dierenspeciaalzaak of apotheek. Heb je er geen bij de hand? Een puntig pincet kan ook, maar gebruik nooit je blote vingers.
Stap 1: Duw de vacht opzij zodat je de teek goed kunt zien.
Stap 2: Pak de teek zo dicht mogelijk bij de huid vast. Bij een tekentang of pincet: grijp de teek bij de kop, niet bij het lichaam. Bij een tekenlepel: schuif de gleuf van het lepeltje onder de teek.
Stap 3: Trek de teek met een gelijkmatige, gestage beweging recht omhoog uit de huid. Niet draaien, niet trekken met een ruk, en niet knijpen in het lichaam van de teek. Een vloeiende, rechte beweging is het effectiefst.
Stap 4: Controleer of de teek in zijn geheel is verwijderd. Als er een klein zwart puntje achterblijft, is dat waarschijnlijk de monddelen. Dit is niet ideaal, maar meestal stoot het lichaam dit vanzelf af. Desinfecteer de plek.
Stap 5: Desinfecteer de beet met een beetje ontsmettingsmiddel of jodium.
Stap 6: Noteer de datum en de locatie van de tekenbeet. Dit is belangrijk als er later klachten optreden.
Stap 7: Dood de teek door hem in een stukje plakband te wikkelen of in alcohol te leggen. Spoel teken niet door de wc en plet ze niet met je vingers.
Let op: Product niet beschikbaar
Gebruik NOOIT alcohol, vaseline, nagellak, vuurwerk, olie of andere middelen om de teek te 'verdoven' voordat je hem verwijdert. Deze middelen veroorzaken stress bij de teek, waardoor hij zijn maaginhoud in de wond kan braken. Dit vergroot juist het risico op ziekte-overdracht. Verwijder de teek altijd mechanisch met het juiste gereedschap.
Let op: Product niet beschikbaar
Ziektes die teken kunnen overbrengen
- Ziekte van Lyme (Borreliose): Veroorzaakt door de bacterie Borrelia burgdorferi, overgedragen door de schapenteek. Niet elke besmette teek draagt de bacterie over en niet elke besmette hond wordt ziek. Maar als de ziekte zich ontwikkelt, kan het ernstig zijn. Symptomen zijn wisselend manken (het manken verspringt van poot naar poot), koorts, gezwollen gewrichten, lusteloosheid, verminderde eetlust en in ernstige gevallen nierproblemen. De overdracht duurt minimaal 24 tot 48 uur na het vastzuigen, wat het belang van snelle verwijdering benadrukt.
- Babesiose: Veroorzaakt door een eencellige parasiet (Babesia canis) die rode bloedcellen vernietigt. Wordt overgedragen door de bonte teek (Dermacentor reticulatus), die steeds vaker voorkomt in Nederland. Symptomen zijn koorts, bloedarmoede (bleke slijmvliezen), donkere urine, zwakte en geelzucht. Babesiose kan levensbedreigend zijn en vereist directe behandeling. De overdracht kan al binnen 12 tot 24 uur plaatsvinden.
- Anaplasmose: Veroorzaakt door de bacterie Anaplasma phagocytophilum, overgedragen door de schapenteek. Symptomen zijn koorts, lusteloosheid, gewrichtspijn, braken en soms bloedingsneiging. De diagnose wordt gesteld via bloedonderzoek. Behandeling is met antibiotica.
- Ehrlichiose: Veroorzaakt door Ehrlichia canis, minder voorkomend in Nederland maar wel relevant voor honden die mee reizen naar Zuid-Europa. Symptomen zijn koorts, neusuitvloeiing, zwakte en bloedingsproblemen.
- TBE (tekenencefalitis): Een virale infectie die het zenuwstelsel aantast. Komt in Nederland zeer zelden voor bij honden, maar het risico neemt toe. Symptomen zijn neurologisch: coördinatieproblemen, spiertrekkingen en bewustzijnsverlies.
Na de tekenbeet: waarop letten?
Na het verwijderen van een teek is het belangrijk om je hond de komende weken goed in de gaten te houden. Niet elke tekenbeet leidt tot ziekte, maar waakzaamheid is geboden.
Let op de volgende symptomen in de 2 tot 4 weken na een tekenbeet:
- Koorts: De normale lichaamstemperatuur van een hond ligt tussen 38,0 en 39,0 graden. Een temperatuur boven 39,5 graden is koorts.
- Lusteloosheid en verminderde eetlust: Je hond is slapper dan normaal en wil niet eten.
- Manken of stijfheid: Wisselend manken dat van poot naar poot verspringt kan wijzen op Lyme.
- Gezwollen gewrichten: Warme, dikke gewrichten.
- Bleke slijmvliezen: Controleer het tandvlees. Normaal is het roze. Bleek of geel tandvlees kan wijzen op bloedarmoede of geelzucht (babesiose).
- Donkere of rode urine: Dit kan wijzen op afbraak van rode bloedcellen.
- Rode ring rond de beet: Bij mensen is dit het kenmerkende Lyme-teken (erythema migrans). Bij honden is dit lastiger te zien door de vacht.
Als je een of meer van deze symptomen opmerkt, ga dan naar de dierenarts en vermeld de tekenbeet. De dierenarts kan een bloedtest doen om te kijken of er sprake is van een door teken overgedragen ziekte.
Let op de volgende symptomen in de 2 tot 4 weken na een tekenbeet:
- Koorts: De normale lichaamstemperatuur van een hond ligt tussen 38,0 en 39,0 graden. Een temperatuur boven 39,5 graden is koorts.
- Lusteloosheid en verminderde eetlust: Je hond is slapper dan normaal en wil niet eten.
- Manken of stijfheid: Wisselend manken dat van poot naar poot verspringt kan wijzen op Lyme.
- Gezwollen gewrichten: Warme, dikke gewrichten.
- Bleke slijmvliezen: Controleer het tandvlees. Normaal is het roze. Bleek of geel tandvlees kan wijzen op bloedarmoede of geelzucht (babesiose).
- Donkere of rode urine: Dit kan wijzen op afbraak van rode bloedcellen.
- Rode ring rond de beet: Bij mensen is dit het kenmerkende Lyme-teken (erythema migrans). Bij honden is dit lastiger te zien door de vacht.
Als je een of meer van deze symptomen opmerkt, ga dan naar de dierenarts en vermeld de tekenbeet. De dierenarts kan een bloedtest doen om te kijken of er sprake is van een door teken overgedragen ziekte.
Je hond beschermen tegen teken
Preventie is bij teken, net als bij vlooien, de beste strategie. Er zijn verschillende middelen beschikbaar die teken afweren of doden voordat ze ziektes kunnen overbrengen.
Spot-on middelen: Pipetten die je in de nek van je hond druppelt. Sommige middelen werken afstotend (repellerend), waardoor teken minder snel bijten. Andere doden de teek na het bijten. Repellerende middelen hebben de voorkeur omdat ze de teek afweren voordat die kan bijten en ziektes overdragen.
Tabletten: Orale middelen zoals NexGard, Bravecto en Simparica doden teken nadat ze gebeten hebben, maar voordat ze ziektes kunnen overdragen (binnen 12 tot 24 uur). Ze werken 1 tot 3 maanden.
Halsbanden: De Seresto-halsband biedt tot 8 maanden bescherming tegen teken en heeft zowel een dodende als afstotende werking.
Wanneer beschermen?
Het traditionele tekenseizoen loopt van maart tot en met november, maar door mildere winters zijn teken tegenwoordig vrijwel het hele jaar actief. Zeker in zachte winters is het verstandig om je hond het hele jaar door te behandelen.
Na elke wandeling controleren: Ongeacht welk middel je gebruikt, controleer je hond na elke wandeling in het groen op teken. Teken kruipen na het oplopen eerst over het lichaam op zoek naar een geschikte plek om te bijten. Dit kan uren duren. Als je de teek vindt voordat hij zich heeft vastgebeten, kun je hem simpelweg verwijderen.
Tekendichte gebieden: Teken komen veel voor in bossen, hoog gras, struikgewas, duinen en parken. Blijf op paden helpt, maar honden zijn nu eenmaal geneigd om door het struikgewas te rennen.
Spot-on middelen: Pipetten die je in de nek van je hond druppelt. Sommige middelen werken afstotend (repellerend), waardoor teken minder snel bijten. Andere doden de teek na het bijten. Repellerende middelen hebben de voorkeur omdat ze de teek afweren voordat die kan bijten en ziektes overdragen.
Tabletten: Orale middelen zoals NexGard, Bravecto en Simparica doden teken nadat ze gebeten hebben, maar voordat ze ziektes kunnen overdragen (binnen 12 tot 24 uur). Ze werken 1 tot 3 maanden.
Halsbanden: De Seresto-halsband biedt tot 8 maanden bescherming tegen teken en heeft zowel een dodende als afstotende werking.
Wanneer beschermen?
Het traditionele tekenseizoen loopt van maart tot en met november, maar door mildere winters zijn teken tegenwoordig vrijwel het hele jaar actief. Zeker in zachte winters is het verstandig om je hond het hele jaar door te behandelen.
Na elke wandeling controleren: Ongeacht welk middel je gebruikt, controleer je hond na elke wandeling in het groen op teken. Teken kruipen na het oplopen eerst over het lichaam op zoek naar een geschikte plek om te bijten. Dit kan uren duren. Als je de teek vindt voordat hij zich heeft vastgebeten, kun je hem simpelweg verwijderen.
Tekendichte gebieden: Teken komen veel voor in bossen, hoog gras, struikgewas, duinen en parken. Blijf op paden helpt, maar honden zijn nu eenmaal geneigd om door het struikgewas te rennen.
Veelgestelde vragen over teken bij honden
Let op: Product niet beschikbaar
Teken zijn meer dan een vervelend ongemak. Ze kunnen serieuze ziektes overbrengen die je hond ernstig ziek maken. De goede aanpak is drieledig: bescherm je hond met een effectief tekenmiddel, controleer na elke wandeling in het groen, en verwijder teken zo snel mogelijk met de juiste techniek. Met deze drie stappen kun je het risico op door teken overgedragen ziektes drastisch verkleinen. Heb je twijfels na een tekenbeet of zie je symptomen? Aarzel dan niet om contact op te nemen met je dierenarts. Ik vind, ook na negen jaar in de kliniek, dat voorkomen altijd beter is dan genezen.
