In de kliniek zie ik het bijna elke week gebeuren: een baasje dat oprecht verrast is als ik vertel dat hun hond te zwaar is. Overgewicht sluipt er namelijk geleidelijk in — je ziet je hond elke dag en went zonder het te merken aan de verandering. Misschien vind je een rondere hond zelfs schattig, maar overgewicht is een serieus gezondheidsprobleem dat steeds vaker voorkomt. Naar schatting heeft 40 tot 60 procent van alle honden in Nederland overgewicht. En net als bij mensen brengt dat extra gewicht ernstige gezondheidsrisico's met zich mee: gewrichtsproblemen, diabetes, hart- en vaatziekten en een kortere levensverwachting. In dit artikel laat ik je zien hoe je overgewicht bij je hond herkent en hoe je samen met je dierenarts een veilig afvalplan opstelt.
Heeft je hond overgewicht? De body condition score
Het lastige van overgewicht bij honden is dat het geleidelijk ontstaat. Je ziet je hond elke dag en went aan de verandering. De body condition score (BCS) is een objectieve methode om de conditie van je hond te beoordelen, ongeacht het ras of de grootte.
De BCS werkt op een schaal van 1 tot 9:
BCS 1-3: Ondergewicht
De ribben, wervels en heupbeenderen zijn duidelijk zichtbaar. Er is nauwelijks een vetlaag voelbaar. De taille is overdreven ingevallen.
BCS 4-5: Ideaal gewicht
De ribben zijn niet zichtbaar maar makkelijk voelbaar onder een dunne vetlaag. Van bovenaf gezien heeft je hond een duidelijke taille achter de ribben. Van opzij is er een oplopende buiklijn van borst naar buik.
BCS 6-7: Overgewicht
De ribben zijn moeilijk te voelen onder een dikke vetlaag. De taille is nauwelijks zichtbaar of verdwenen. De buiklijn is recht of hangt naar beneden.
BCS 8-9: Obesitas
De ribben zijn niet meer te voelen. Er zijn duidelijke vetdepots op de rug, staartbasis en nek. De taille is volledig verdwenen en de buik hangt flink uit. De hond heeft moeite met bewegen.
Doe de test:
1. Leg je handen plat op de ribben van je hond. Kun je de ribben voelen zonder te drukken? Dan is het gewicht waarschijnlijk goed. Moet je stevig drukken? Dan is er te veel vet.
2. Bekijk je hond van bovenaf. Zie je een taille achter de ribben? Geen taille is een teken van overgewicht.
3. Bekijk je hond van opzij. Loopt de buiklijn op? Een rechte of doorhangende buiklijn wijst op te veel gewicht.
De BCS werkt op een schaal van 1 tot 9:
BCS 1-3: Ondergewicht
De ribben, wervels en heupbeenderen zijn duidelijk zichtbaar. Er is nauwelijks een vetlaag voelbaar. De taille is overdreven ingevallen.
BCS 4-5: Ideaal gewicht
De ribben zijn niet zichtbaar maar makkelijk voelbaar onder een dunne vetlaag. Van bovenaf gezien heeft je hond een duidelijke taille achter de ribben. Van opzij is er een oplopende buiklijn van borst naar buik.
BCS 6-7: Overgewicht
De ribben zijn moeilijk te voelen onder een dikke vetlaag. De taille is nauwelijks zichtbaar of verdwenen. De buiklijn is recht of hangt naar beneden.
BCS 8-9: Obesitas
De ribben zijn niet meer te voelen. Er zijn duidelijke vetdepots op de rug, staartbasis en nek. De taille is volledig verdwenen en de buik hangt flink uit. De hond heeft moeite met bewegen.
Doe de test:
1. Leg je handen plat op de ribben van je hond. Kun je de ribben voelen zonder te drukken? Dan is het gewicht waarschijnlijk goed. Moet je stevig drukken? Dan is er te veel vet.
2. Bekijk je hond van bovenaf. Zie je een taille achter de ribben? Geen taille is een teken van overgewicht.
3. Bekijk je hond van opzij. Loopt de buiklijn op? Een rechte of doorhangende buiklijn wijst op te veel gewicht.
Oorzaken van overgewicht bij honden
- Te veel voer: De meest voorkomende oorzaak. Veel hondeneigenaren geven te grote porties, al dan niet aangevuld met extra tussendoortjes en tafelscraps. De richtlijnen op de verpakking zijn bovendien vaak aan de royale kant.
- Te veel snoepjes en traktaties: Hondenkoekjes, kauwsticks, stukjes kaas en ander lekkers tellen mee als calorieën. Een klein hondenkoekje kan voor een kleine hond het equivalent zijn van een reep chocolade voor een mens.
- Te weinig beweging: Een hond die te weinig beweegt verbrandt minder calorieën dan hij binnenkrijgt. Moderne honden bewegen vaak minder dan hun voorouders, terwijl het voer calorierijker is geworden.
- Castratie of sterilisatie: Na castratie of sterilisatie verandert de hormoonhuishouding, waardoor de stofwisseling vertraagt. Gecastreerde honden hebben tot 30 procent minder calorieën nodig dan intacte honden. Als je het voer niet aanpast, komt je hond aan.
- Ras: Sommige rassen zijn genetisch gevoeliger voor overgewicht. Labradors, Golden Retrievers, Beagles, Pugs, Cavalier King Charles Spaniels en Teckels staan bekend om hun neiging om aan te komen.
- Leeftijd: Oudere honden bewegen minder en hun stofwisseling vertraagt. Als het voer niet wordt aangepast, neemt het gewicht geleidelijk toe.
- Medische oorzaken: In zeldzame gevallen is overgewicht het gevolg van een medische aandoening, zoals hypothyreoïdie (trage schildklier) of het syndroom van Cushing. Bij onverklaarbaar gewichtsverlies of -toename is een bezoek aan de dierenarts aan te raden.
- Emotioneel eten en bedelen: Honden zijn meesters in bedelen en veel baasjes geven toe omdat ze zich schuldig voelen. Dit is een veelvoorkomende valkuil die bijdraagt aan overgewicht.
Let op: Product niet beschikbaar
Overgewicht bij honden is niet alleen een cosmetisch probleem. Het verhoogt het risico op artrose, kruisbandletsel, diabetes mellitus, hart- en vaatziekten, ademhalingsproblemen, levertumoren, huidproblemen en hittestress. Onderzoek toont aan dat honden met een gezond gewicht gemiddeld 2 jaar langer leven dan honden met overgewicht. Elke kilo telt.
Let op: Product niet beschikbaar
Een veilig afvalplan voor je hond
Als je hond te zwaar is, is het belangrijk om het afvallen gecontroleerd en geleidelijk aan te pakken. Crash-diëten zijn net zo schadelijk voor honden als voor mensen. Stel een afvalplan op in overleg met je dierenarts.
Stap 1: Bepaal het streefgewicht
Je dierenarts kan aan de hand van het ras, de bouw en de body condition score bepalen wat het ideale gewicht van je hond is. Dit is je doel.
Stap 2: Bereken de juiste hoeveelheid voer
De meeste dierenartsen adviseren om de dagelijkse calorie-inname met 15 tot 20 procent te verminderen ten opzichte van de huidige inname, of om te voeren op het streefgewicht in plaats van het huidige gewicht. Weeg het voer altijd af met een keukenweegschaal. Schepjes en maatbekers zijn te onnauwkeurig.
Stap 3: Overweeg dieetvoer
Speciaal dieetvoer voor honden bevat minder calorieën, meer vezels (voor een vol gevoel) en voldoende eiwitten om spiermassa te behouden. Merken als Royal Canin Satiety, Hills Metabolic en Specific CRD zijn ontwikkeld voor gewichtsbeheersing. Overleg met je dierenarts welk voer het beste past.
Stap 4: Beperk de tussendoortjes
Snacks mogen maximaal 10 procent van de dagelijkse calorie-inname uitmaken. Vervang calorierijke snoepjes door gezonde alternatieven: stukjes komkommer, wortel, appel (zonder pitjes) of een paar brokjes van het dagelijkse voer.
Stap 5: Meer beweging
Verhoog de dagelijkse beweging geleidelijk. Begin met langere wandelingen en bouw op naar meer intensieve activiteit. Zwemmen is een uitstekende oefening voor honden met overgewicht omdat het de gewrichten ontziet. Pas op met rennen en springen bij ernstig overgewicht: dit belast de gewrichten te veel.
Stap 6: Weeg regelmatig
Weeg je hond elke 1 tot 2 weken op hetzelfde moment van de dag. Een gezond afvaltempo is 1 tot 2 procent van het lichaamsgewicht per week. Bij een hond van 30 kilo is dat 300 tot 600 gram per week.
Stap 1: Bepaal het streefgewicht
Je dierenarts kan aan de hand van het ras, de bouw en de body condition score bepalen wat het ideale gewicht van je hond is. Dit is je doel.
Stap 2: Bereken de juiste hoeveelheid voer
De meeste dierenartsen adviseren om de dagelijkse calorie-inname met 15 tot 20 procent te verminderen ten opzichte van de huidige inname, of om te voeren op het streefgewicht in plaats van het huidige gewicht. Weeg het voer altijd af met een keukenweegschaal. Schepjes en maatbekers zijn te onnauwkeurig.
Stap 3: Overweeg dieetvoer
Speciaal dieetvoer voor honden bevat minder calorieën, meer vezels (voor een vol gevoel) en voldoende eiwitten om spiermassa te behouden. Merken als Royal Canin Satiety, Hills Metabolic en Specific CRD zijn ontwikkeld voor gewichtsbeheersing. Overleg met je dierenarts welk voer het beste past.
Stap 4: Beperk de tussendoortjes
Snacks mogen maximaal 10 procent van de dagelijkse calorie-inname uitmaken. Vervang calorierijke snoepjes door gezonde alternatieven: stukjes komkommer, wortel, appel (zonder pitjes) of een paar brokjes van het dagelijkse voer.
Stap 5: Meer beweging
Verhoog de dagelijkse beweging geleidelijk. Begin met langere wandelingen en bouw op naar meer intensieve activiteit. Zwemmen is een uitstekende oefening voor honden met overgewicht omdat het de gewrichten ontziet. Pas op met rennen en springen bij ernstig overgewicht: dit belast de gewrichten te veel.
Stap 6: Weeg regelmatig
Weeg je hond elke 1 tot 2 weken op hetzelfde moment van de dag. Een gezond afvaltempo is 1 tot 2 procent van het lichaamsgewicht per week. Bij een hond van 30 kilo is dat 300 tot 600 gram per week.
Praktische tips om het vol te houden
Een hond op dieet zetten is makkelijk gezegd, maar in de praktijk is het een uitdaging. Je hond begrijpt niet waarom hij minder krijgt en zal misschien meer bedelen. Hier zijn tips om het vol te houden.
Verdeel het voer over meer maaltijden: In plaats van twee grote maaltijden, geef drie of vier kleinere porties. Je hond heeft vaker het gevoel dat hij eet, wat het hongergevoel vermindert.
Gebruik een anti-schrokbak of snuffle mat: Door het voer te verspreiden over een puzzelbak of snuffelmat, is je hond langer bezig met eten. Dit geeft meer voldoening dan in een paar happen alles opschrokken.
Betrek het hele gezin: Een dieet werkt alleen als iedereen meedoet. Als een gezinslid stiekem snoepjes geeft, ondermijnt dat het hele plan. Maak duidelijke afspraken.
Vervang aandacht met eten niet door meer eten: Veel baasjes geven snacks als vorm van liefde. Vervang dit door aandacht, knuffels, spel of een wandeling. Je hond wil je aandacht, niet per se een koekje.
Wees geduldig: Afvallen kost tijd. Een hond die 5 kilo moet afvallen, doet daar 10 tot 20 weken over als je het goed aanpakt. Dat is normaal. Sneller afvallen is niet gezond.
Vier de mijlpalen: Weeg je hond regelmatig en vier de vooruitgang. Je zult merken dat je hond actiever wordt, makkelijker beweegt en een betere conditie krijgt naarmate het gewicht daalt.
Verdeel het voer over meer maaltijden: In plaats van twee grote maaltijden, geef drie of vier kleinere porties. Je hond heeft vaker het gevoel dat hij eet, wat het hongergevoel vermindert.
Gebruik een anti-schrokbak of snuffle mat: Door het voer te verspreiden over een puzzelbak of snuffelmat, is je hond langer bezig met eten. Dit geeft meer voldoening dan in een paar happen alles opschrokken.
Betrek het hele gezin: Een dieet werkt alleen als iedereen meedoet. Als een gezinslid stiekem snoepjes geeft, ondermijnt dat het hele plan. Maak duidelijke afspraken.
Vervang aandacht met eten niet door meer eten: Veel baasjes geven snacks als vorm van liefde. Vervang dit door aandacht, knuffels, spel of een wandeling. Je hond wil je aandacht, niet per se een koekje.
Wees geduldig: Afvallen kost tijd. Een hond die 5 kilo moet afvallen, doet daar 10 tot 20 weken over als je het goed aanpakt. Dat is normaal. Sneller afvallen is niet gezond.
Vier de mijlpalen: Weeg je hond regelmatig en vier de vooruitgang. Je zult merken dat je hond actiever wordt, makkelijker beweegt en een betere conditie krijgt naarmate het gewicht daalt.
Overgewicht voorkomen: beter dan afvallen
Het is altijd beter om overgewicht te voorkomen dan om het later te moeten bestrijden. Een paar eenvoudige gewoontes maken een groot verschil.
Weeg het voer: Gebruik altijd een keukenweegschaal om de dagelijkse portie af te wegen. De richtlijnen op de verpakking zijn een startpunt, maar pas de hoeveelheid aan op basis van het gewicht en de conditie van je hond.
Pas het voer aan na castratie: Verminder de hoeveelheid voer met 20 tot 30 procent na castratie of sterilisatie, of stap over op een voer voor gecastreerde honden.
Pas het voer aan met de leeftijd: Oudere honden hebben minder calorieën nodig. Stap tijdig over op senior voer.
Blijf bewegen: Zorg voor minimaal 30 tot 60 minuten actieve beweging per dag, afhankelijk van het ras en de leeftijd. Wandelen, rennen, zwemmen, apporteren: variatie houdt je hond gemotiveerd.
Wees kritisch op snoepjes: Tel alle snacks mee in de dagelijkse calorie-inname. Een kauwstaaf kan al 10 tot 20 procent van de dagelijkse caloriebehoefte bevatten.
Regelmatige gewichtscontrole: Weeg je hond maandelijks en doe de BCS-test. Zo vang je gewichtstoename vroeg op, voordat het een probleem wordt.
Weeg het voer: Gebruik altijd een keukenweegschaal om de dagelijkse portie af te wegen. De richtlijnen op de verpakking zijn een startpunt, maar pas de hoeveelheid aan op basis van het gewicht en de conditie van je hond.
Pas het voer aan na castratie: Verminder de hoeveelheid voer met 20 tot 30 procent na castratie of sterilisatie, of stap over op een voer voor gecastreerde honden.
Pas het voer aan met de leeftijd: Oudere honden hebben minder calorieën nodig. Stap tijdig over op senior voer.
Blijf bewegen: Zorg voor minimaal 30 tot 60 minuten actieve beweging per dag, afhankelijk van het ras en de leeftijd. Wandelen, rennen, zwemmen, apporteren: variatie houdt je hond gemotiveerd.
Wees kritisch op snoepjes: Tel alle snacks mee in de dagelijkse calorie-inname. Een kauwstaaf kan al 10 tot 20 procent van de dagelijkse caloriebehoefte bevatten.
Regelmatige gewichtscontrole: Weeg je hond maandelijks en doe de BCS-test. Zo vang je gewichtstoename vroeg op, voordat het een probleem wordt.
Veelgestelde vragen over overgewicht bij honden
Let op: Product niet beschikbaar
Overgewicht bij honden is een van de meest onderschatte gezondheidsproblemen. Het goede nieuws is dat het volledig te voorkomen en te behandelen is. Het begint met eerlijk kijken naar je hond, het voer afwegen, de snoepjes beperken en voldoende bewegen. Een hond op een gezond gewicht is een gelukkigere, actievere hond die gemiddeld langer leeft. Dat is het mooiste cadeau dat je je viervoeter kunt geven. Twijfel je of je hond te zwaar is? Maak een afspraak bij de dierenarts voor een gewichtscheck en persoonlijk voedingsadvies.
