Toen Boef nog een pup was, kauwde hij ineens op alles wat los en vast zat — en vond ik af en toe een piepklein tandje terug op de vloer. Rond de derde tot zevende levensmaand breekt bij vrijwel elke puppy die fase aan: de tandenwisseling. De melktanden vallen uit en worden vervangen door grotere, stevigere blijvende tanden. Je puppy kauwt meer, is misschien wat prikkelbaar en vindt ineens alles in huis interessant om op te kluiven. Ik leg uit wat je kunt verwachten, hoe je je puppy door deze periode heen helpt en wanneer het verstandig is om de dierenarts erbij te halen.
Wanneer wisselen puppytanden? De tijdlijn
Puppy's worden geboren zonder tanden. Rond de leeftijd van 3 tot 4 weken doorbreken de melktanden (ook wel puppy- of deciduatanden). Een puppy heeft 28 melktanden: 12 snijtanden, 4 hoektanden en 12 premolaren. Kiezen heeft een puppy nog niet.
De tandenwisseling begint rond 3 tot 4 maanden en is voor de meeste honden volledig afgerond tegen de zevende levensmaand. De snijtanden wisselen als eerste, daarna de premolaren en hoektanden. Het precieze tempo verschilt per hond en per ras.
Volwassen honden hebben 42 blijvende tanden: 12 snijtanden, 4 hoektanden, 16 premolaren en 10 kiezen. Die tien extra kiezen (ten opzichte van de melktanden) zijn de enige tanden die er helemaal bij komen zonder dat er melktanden voor uitvallen.
Kleine rassen wisselen soms wat later dan grote rassen. Bij sommige kleine rassen zoals de Chihuahua of Yorkshire Terriër kan de tandenwisseling tot 8 of 9 maanden duren.
Het is normaal dat je soms een melktandje vindt op de vloer of in de mand — maar ook als je er nooit een vindt, is dat prima. Veel puppies slikken hun tandje in, zonder dat dit problemen geeft.
De tandenwisseling begint rond 3 tot 4 maanden en is voor de meeste honden volledig afgerond tegen de zevende levensmaand. De snijtanden wisselen als eerste, daarna de premolaren en hoektanden. Het precieze tempo verschilt per hond en per ras.
Volwassen honden hebben 42 blijvende tanden: 12 snijtanden, 4 hoektanden, 16 premolaren en 10 kiezen. Die tien extra kiezen (ten opzichte van de melktanden) zijn de enige tanden die er helemaal bij komen zonder dat er melktanden voor uitvallen.
Kleine rassen wisselen soms wat later dan grote rassen. Bij sommige kleine rassen zoals de Chihuahua of Yorkshire Terriër kan de tandenwisseling tot 8 of 9 maanden duren.
Het is normaal dat je soms een melktandje vindt op de vloer of in de mand — maar ook als je er nooit een vindt, is dat prima. Veel puppies slikken hun tandje in, zonder dat dit problemen geeft.
Wat is normaal tijdens de tandenwisseling?
De tandenwisseling gaat bij de meeste puppies vrij soepel. Toch zijn er een aantal dingen die je kunt verwachten.
Meer kauwen: Dit is de opvallendste verandering. De doorkomende tanden zijn gevoelig en kauwen helpt de pijn en druk te verlichten. Je puppy kauwt op alles wat hij kan vinden: schoenen, stoelpoten, speelgoed en zelfs jouw handen.
Zacht of gezwollen tandvlees: Het tandvlees kan plaatselijk rood of licht gezwollen zijn. Dit is normaal en een teken dat er een tand doorkomt.
Lichte bloedsporen op speelgoed: Als een melktandje loslaat, kan er een klein beetje bloed op het speelgoed of de grond achterblijven. Dit is normaal.
Prikkelbaar gedrag: Sommige puppies zijn wat rustelozer of gevoeliger voor aanraking rond de bek. Houd hier rekening mee bij tandenpoetsen en andere mondverzorging.
Verminderde eetlust: Een enkele dag minder eten is mogelijk als het tandvlees gevoelig is. Duurt dit langer dan twee à drie dagen, raadpleeg dan je dierenarts.
Wat je niet hoeft te verwachten: Koorts, ernstige pijn, langdurig niet eten of extreme stress. Als deze symptomen optreden, is er mogelijk iets anders aan de hand.
Meer kauwen: Dit is de opvallendste verandering. De doorkomende tanden zijn gevoelig en kauwen helpt de pijn en druk te verlichten. Je puppy kauwt op alles wat hij kan vinden: schoenen, stoelpoten, speelgoed en zelfs jouw handen.
Zacht of gezwollen tandvlees: Het tandvlees kan plaatselijk rood of licht gezwollen zijn. Dit is normaal en een teken dat er een tand doorkomt.
Lichte bloedsporen op speelgoed: Als een melktandje loslaat, kan er een klein beetje bloed op het speelgoed of de grond achterblijven. Dit is normaal.
Prikkelbaar gedrag: Sommige puppies zijn wat rustelozer of gevoeliger voor aanraking rond de bek. Houd hier rekening mee bij tandenpoetsen en andere mondverzorging.
Verminderde eetlust: Een enkele dag minder eten is mogelijk als het tandvlees gevoelig is. Duurt dit langer dan twee à drie dagen, raadpleeg dan je dierenarts.
Wat je niet hoeft te verwachten: Koorts, ernstige pijn, langdurig niet eten of extreme stress. Als deze symptomen optreden, is er mogelijk iets anders aan de hand.
Let op: Product niet beschikbaar
Dubbele tanden: wanneer de melktand niet valt
De meest voorkomende complicatie bij de tandenwisseling is het 'retained tooth' probleem, in het Nederlands ook wel persisterende melktanden of dubbele tanden genoemd. Dit treedt op wanneer een melktand niet (op tijd) uitvalt terwijl de blijvende tand al doorkomt. Beide tanden staan dan tijdelijk naast elkaar, wat voor problemen kan zorgen.
Wat gaat er mis bij dubbele tanden?
Als er twee tanden staan op de plek van één, ontbreekt er ruimte in het gebit. Dit leidt tot:
- Scheefstand van de blijvende tanden
- Ophoping van tandplak en tandsteen tussen de tanden (periodontitis)
- Abnormale bijt (malocclusie), wat kan leiden tot verwondingen in het gehemelte of de lippen
- Pijn en ongemak
Kleine rassen hebben meer kans op persisterende melktanden, maar het kan bij elk ras voorkomen. De hoektanden zijn de meest voorkomende boosdoeners.
Wanneer ingrijpen? Als een melktand nog aanwezig is terwijl de blijvende tand al zichtbaar is en beiden twee tot vier weken naast elkaar staan zonder dat de melktand loskomt, dan is het tijd voor de dierenarts. In de meeste gevallen wordt de melktand onder narcose verwijderd, bij voorkeur gelijktijdig met de castratie of sterilisatie van je puppy.
Bij MijnPuppy.nl raden wij aan om bij elke routine-controle van de dierenarts het gebit van je puppy te laten controleren, zeker in de periode van 4 tot 7 maanden.
Wat gaat er mis bij dubbele tanden?
Als er twee tanden staan op de plek van één, ontbreekt er ruimte in het gebit. Dit leidt tot:
- Scheefstand van de blijvende tanden
- Ophoping van tandplak en tandsteen tussen de tanden (periodontitis)
- Abnormale bijt (malocclusie), wat kan leiden tot verwondingen in het gehemelte of de lippen
- Pijn en ongemak
Kleine rassen hebben meer kans op persisterende melktanden, maar het kan bij elk ras voorkomen. De hoektanden zijn de meest voorkomende boosdoeners.
Wanneer ingrijpen? Als een melktand nog aanwezig is terwijl de blijvende tand al zichtbaar is en beiden twee tot vier weken naast elkaar staan zonder dat de melktand loskomt, dan is het tijd voor de dierenarts. In de meeste gevallen wordt de melktand onder narcose verwijderd, bij voorkeur gelijktijdig met de castratie of sterilisatie van je puppy.
Bij MijnPuppy.nl raden wij aan om bij elke routine-controle van de dierenarts het gebit van je puppy te laten controleren, zeker in de periode van 4 tot 7 maanden.
Let op: Product niet beschikbaar
Hoe help je je puppy door de tandenwisseling?
- Geef geschikt kauwspeelgoed: Bied stevige rubberen kauwspeeltjes, koelkauwspeeltjes (die je eerst in de vriezer legt) of speciaal kauwspeelgoed voor puppies aan. De koeling verlicht de pijn in het tandvlees.
- Geef koude wortels of ijsklontjes: Een gekoelde (niet bevroren) rauw worteltje of een ijsblokje met bouillon kan ook goed helpen bij gevoelig tandvlees. Houd er wel altijd toezicht op.
- Verwijder verleidelijke objecten: Schoenen, kabels, stoelhoeken en andere kauwaantrekkelijke voorwerpen zijn tijdens de tandenwisseling risicovol. Dit is echt een fase van consequente bewaking.
- Blijf tanden poetsen, voorzichtig: Ook al is het tandvlees gevoelig, stop dan niet met tandenpoetsen. Pak het voorzichtiger aan, gebruik een zachte borstel en neem meer tijd voor gewenning.
- Controleer het gebit wekelijks: Kijk of er sprake is van dubbele tanden en of de blijvende tanden recht doorbreken. Noteer wat je ziet zodat je het kunt bespreken met de dierenarts.
- Straf niet voor kauwen: Je puppy bijt op dingen omdat het pijn doet en dat is niet ongehoorzaamheid. Leid hem rustig om naar geschikt kauwspeelgoed in plaats van te bestraffen.
Mondverzorging starten tijdens de tandenwisseling
De tandenwisseling is hét ideale moment om je puppy te laten wennen aan tandenpoetsen. Tanden- en mondzorg is voor honden net zo belangrijk als voor mensen: tandsteen en tandvleesontsteking zijn de meest voorkomende aandoening bij volwassen honden.
Begin met het dagelijks aanraken van de bek en lippen. Daarna introduceer je een vinger (met vinger tandenborstel of gaasje) en wrijf je voorzichtig over de tanden. Gebruik een tandpasta die speciaal voor honden is ontwikkeld, met een smaak die je puppy lekker vindt (kip, rund of vanille zijn populair). Gebruik nooit menselijke tandpasta: die bevat fluoride en andere stoffen die giftig zijn voor honden.
Als je puppy gewend is aan de vinger, ga je over op een echte tandenborstel. Poets in kleine, cirkelvormige bewegingen langs het tandvlees. Besteed extra aandacht aan de achterkiezen, die zijn het meest gevoelig voor tandsteen.
Een hond die dagelijks zijn tanden laat poetsen hoeft minder snel een professionele tandsteen verwijdering onder narcose te ondergaan bij de dierenarts — dat bespaart geld, stress en gezondheidsrisico's.
Begin met het dagelijks aanraken van de bek en lippen. Daarna introduceer je een vinger (met vinger tandenborstel of gaasje) en wrijf je voorzichtig over de tanden. Gebruik een tandpasta die speciaal voor honden is ontwikkeld, met een smaak die je puppy lekker vindt (kip, rund of vanille zijn populair). Gebruik nooit menselijke tandpasta: die bevat fluoride en andere stoffen die giftig zijn voor honden.
Als je puppy gewend is aan de vinger, ga je over op een echte tandenborstel. Poets in kleine, cirkelvormige bewegingen langs het tandvlees. Besteed extra aandacht aan de achterkiezen, die zijn het meest gevoelig voor tandsteen.
Een hond die dagelijks zijn tanden laat poetsen hoeft minder snel een professionele tandsteen verwijdering onder narcose te ondergaan bij de dierenarts — dat bespaart geld, stress en gezondheidsrisico's.
Veelgestelde vragen
Let op: Product niet beschikbaar
De tandenwisseling is een normale maar intensieve fase in het leven van je puppy. Meer kauwen, gevoelig tandvlees en soms wat bloed op het speelgoed horen erbij. Help je puppy door geschikt kauwspeelgoed aan te bieden, zijn gebit wekelijks te controleren en door te gaan met tandenpoetsen. Let op persisterende melktanden en schakel tijdig de dierenarts in als je er twee naast elkaar ziet staan. Met de juiste begeleiding doorstaan de meeste puppies de tandenwisseling zonder grote problemen en heb je daarna een gezond, sterk gebit om goed voor te zorgen. Boef kwam er destijds ook prima doorheen — met genoeg kauwspeelgoed binnen handbereik viel het reuze mee.
