Wist je dat meer dan 80 procent van de honden boven de 3 jaar last heeft van gebitsproblemen? Tandplak, tandsteen en tandvleesontsteking zijn de meest voorkomende aandoeningen bij honden. Het goede nieuws: je kunt dit grotendeels voorkomen door al bij je puppy te beginnen met tanden poetsen. Ik weet het, het klinkt als een uitdaging, Boef vond de vingerborstel de eerste weken ook maar een vreemd idee. Maar met de juiste aanpak en wat geduld went je puppy er sneller aan dan je denkt. Ik leg stap voor stap uit hoe je begint, welke producten je nodig hebt, en hoe je van tanden poetsen een vast ritueel maakt.
Waarom is tanden poetsen bij je puppy zo belangrijk?
Veel baasjes denken dat honden geen gebitsproblemen krijgen, of dat brokjes en kauwbotten genoeg zijn. Helaas is dat niet het geval. Net als bij mensen bouwt zich dagelijks tandplak op op de tanden en kiezen van je hond. Zonder poetsen verhardt deze plak binnen 48 tot 72 uur tot tandsteen.
Tandsteen kun je niet meer zelf verwijderen. Dat moet onder narcose door de dierenarts, en dat kost al snel 200 tot 500 euro. Maar de kosten zijn niet het enige probleem. Tandvleesontsteking (gingivitis) is pijnlijk voor je hond, ook al laat hij dat niet altijd zien. Honden zijn van nature stoer als het om pijn gaat.
De gevolgen van een slecht gebit bij honden:
- Chronische pijn bij het eten
- Stinkende adem (halitose)
- Tandvlees dat bloedt en terugtrekt
- Losse tanden die getrokken moeten worden
- Bacteriën die via het tandvlees in de bloedbaan komen en organen kunnen aantasten
Dat laatste punt is misschien het meest verontrustend. Onderzoek van de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht toont aan dat chronische gebitsinfecties bij honden kunnen leiden tot problemen met het hart, de nieren en de lever. Door simpelweg de tanden te poetsen, bescherm je je hond tegen veel meer dan alleen een slecht gebit.
Tandsteen kun je niet meer zelf verwijderen. Dat moet onder narcose door de dierenarts, en dat kost al snel 200 tot 500 euro. Maar de kosten zijn niet het enige probleem. Tandvleesontsteking (gingivitis) is pijnlijk voor je hond, ook al laat hij dat niet altijd zien. Honden zijn van nature stoer als het om pijn gaat.
De gevolgen van een slecht gebit bij honden:
- Chronische pijn bij het eten
- Stinkende adem (halitose)
- Tandvlees dat bloedt en terugtrekt
- Losse tanden die getrokken moeten worden
- Bacteriën die via het tandvlees in de bloedbaan komen en organen kunnen aantasten
Dat laatste punt is misschien het meest verontrustend. Onderzoek van de Faculteit Diergeneeskunde van de Universiteit Utrecht toont aan dat chronische gebitsinfecties bij honden kunnen leiden tot problemen met het hart, de nieren en de lever. Door simpelweg de tanden te poetsen, bescherm je je hond tegen veel meer dan alleen een slecht gebit.
Gebruik NOOIT menselijke tandpasta bij je hond. Menselijke tandpasta bevat fluoride en vaak xylitol, beide zijn giftig voor honden. Xylitol kan al in kleine hoeveelheden leiden tot een levensgevaarlijke daling van de bloedsuikerspiegel en leverschade. Gebruik altijd speciale hondentandpasta.
Let op: Product niet beschikbaar
Wat heb je nodig: tandpasta en borstel kiezen
Voordat je begint, heb je het juiste gereedschap nodig. Gelukkig hoef je niet veel aan te schaffen.
Tandpasta voor honden
Hondentandpasta is speciaal samengesteld en veilig om door te slikken (je hond kan immers niet spoelen en spugen). De meeste hondentandpasta's zijn er in smaken als kip, rund of lever. Dat klinkt misschien vies voor ons, maar voor je hond is het een tractatie. Kies een tandpasta zonder fluoride, zonder xylitol en zonder schuimmiddelen. Bekende merken die dierenartsen aanraden zijn Virbac C.E.T., Beaphar en TropiClean.
Tandenborstel vs vingerborstel
Er zijn twee opties: een kindertandenborstel of speciale hondentandenborstel, of een vingerborstel (een rubberen dopje dat je over je vinger schuift). Voor puppy's raden we aan om te beginnen met een vingerborstel. De redenen:
- Je hebt meer controle en voelt beter wat je doet
- Het is minder bedreigend voor je puppy dan een borstel
- Je kunt beter bij de kiezen achterin komen
- Je puppy is al gewend aan je vingers in zijn bek (als je de oefeningen hieronder volgt)
Als je puppy groter wordt en gewend raakt aan het poetsen, kun je overstappen op een tandenborstel met zachte haren. Een kindertandenborstel werkt prima voor kleine tot middelgrote rassen.
Optioneel: tandgel of wateradditief
Naast poetsen kun je een enzymatisch tandgel gebruiken dat tandplak afbreekt. Ook zijn er wateradditieven die je door het drinkwater mengt. Deze zijn een aanvulling, maar geen vervanging voor poetsen.
Tandpasta voor honden
Hondentandpasta is speciaal samengesteld en veilig om door te slikken (je hond kan immers niet spoelen en spugen). De meeste hondentandpasta's zijn er in smaken als kip, rund of lever. Dat klinkt misschien vies voor ons, maar voor je hond is het een tractatie. Kies een tandpasta zonder fluoride, zonder xylitol en zonder schuimmiddelen. Bekende merken die dierenartsen aanraden zijn Virbac C.E.T., Beaphar en TropiClean.
Tandenborstel vs vingerborstel
Er zijn twee opties: een kindertandenborstel of speciale hondentandenborstel, of een vingerborstel (een rubberen dopje dat je over je vinger schuift). Voor puppy's raden we aan om te beginnen met een vingerborstel. De redenen:
- Je hebt meer controle en voelt beter wat je doet
- Het is minder bedreigend voor je puppy dan een borstel
- Je kunt beter bij de kiezen achterin komen
- Je puppy is al gewend aan je vingers in zijn bek (als je de oefeningen hieronder volgt)
Als je puppy groter wordt en gewend raakt aan het poetsen, kun je overstappen op een tandenborstel met zachte haren. Een kindertandenborstel werkt prima voor kleine tot middelgrote rassen.
Optioneel: tandgel of wateradditief
Naast poetsen kun je een enzymatisch tandgel gebruiken dat tandplak afbreekt. Ook zijn er wateradditieven die je door het drinkwater mengt. Deze zijn een aanvulling, maar geen vervanging voor poetsen.
Stap voor stap: je puppy laten wennen aan tanden poetsen
De grootste fout die je kunt maken is direct beginnen met poetsen. Je puppy kent het niet, vindt het eng, en als je hem vasthoud en een borstel in zijn bek duwt, creëer je een negatieve associatie die lastig te doorbreken is. Neem dus de tijd. Dit wenproces duurt 2 tot 4 weken, maar het is de investering meer dan waard.
Week 1: Bek aanraken
Begin met het aanraken van de bek van je puppy tijdens knuffelmomentjes. Til zijn lip op, raak zijn tandvlees aan, leg je vinger kort op zijn tanden. Beloon elke keer met een snoepje en een complimentje. Doe dit meerdere keren per dag, telkens maar 10 tot 15 seconden. Het doel: je puppy vindt het normaal dat jij aan zijn bek zit.
Week 2: Vinger met tandpasta
Doe een beetje hondentandpasta op je vinger en laat je puppy eraan likken. De meeste puppy's vinden de smaak heerlijk. Wrijf daarna voorzichtig met je vinger (zonder borstel) over de voortanden en de hoektanden. Nog niet de kiezen achterin, dat komt later. Weer belonen na elke sessie.
Week 3: Vingerborstel introduceren
Doe de vingerborstel om je vinger met een beetje tandpasta. Laat je puppy er eerst aan snuffelen en likken. Poets dan voorzichtig de voortanden met kleine cirkelbewegingen. Houd het kort: 15 tot 30 seconden is genoeg. Werk geleidelijk naar achteren richting de kiezen.
Week 4: Volledig poetsen opbouwen
Je kunt nu alle tanden poetsen: voortanden, hoektanden en kiezen. Focus vooral op de buitenkant van de tanden (de kant tegen de wangen aan), want daar bouwt zich de meeste plak op. Een volledige poetssessie duurt uiteindelijk 1 tot 2 minuten. Dat is alles wat je nodig hebt.
Week 1: Bek aanraken
Begin met het aanraken van de bek van je puppy tijdens knuffelmomentjes. Til zijn lip op, raak zijn tandvlees aan, leg je vinger kort op zijn tanden. Beloon elke keer met een snoepje en een complimentje. Doe dit meerdere keren per dag, telkens maar 10 tot 15 seconden. Het doel: je puppy vindt het normaal dat jij aan zijn bek zit.
Week 2: Vinger met tandpasta
Doe een beetje hondentandpasta op je vinger en laat je puppy eraan likken. De meeste puppy's vinden de smaak heerlijk. Wrijf daarna voorzichtig met je vinger (zonder borstel) over de voortanden en de hoektanden. Nog niet de kiezen achterin, dat komt later. Weer belonen na elke sessie.
Week 3: Vingerborstel introduceren
Doe de vingerborstel om je vinger met een beetje tandpasta. Laat je puppy er eerst aan snuffelen en likken. Poets dan voorzichtig de voortanden met kleine cirkelbewegingen. Houd het kort: 15 tot 30 seconden is genoeg. Werk geleidelijk naar achteren richting de kiezen.
Week 4: Volledig poetsen opbouwen
Je kunt nu alle tanden poetsen: voortanden, hoektanden en kiezen. Focus vooral op de buitenkant van de tanden (de kant tegen de wangen aan), want daar bouwt zich de meeste plak op. Een volledige poetssessie duurt uiteindelijk 1 tot 2 minuten. Dat is alles wat je nodig hebt.
Let op: Product niet beschikbaar
Praktische tips voor het dagelijks poetsen
- Kies een vast moment: Poets altijd op hetzelfde moment, bijvoorbeeld 's avonds na de laatste maaltijd. Routine maakt het voor je puppy voorspelbaar en dus minder spannend.
- Begin altijd achteraan: Als je puppy eenmaal gewend is, begin dan bij de kiezen achterin. Daar zit de meeste tandplak en die plek wordt het vaakst overgeslagen. Als je puppy onrustig wordt, heb je in elk geval de belangrijkste tanden gehad.
- Kleine cirkelbewegingen: Poets met zachte, kleine cirkelbewegingen langs de tandvleesrand. Dit is het effectiefst tegen plakopbouw. Niet hard drukken, dat irriteert het tandvlees.
- Focus op de buitenkant: De tong van je hond houdt de binnenkant van de tanden redelijk schoon. Concentreer je op de buitenkant, langs de wangen.
- Maak het positief: Gebruik een vrolijke stem, geef tussendoor complimentjes en beloon na afloop met een klein snoepje of speelmoment. Tanden poetsen moet een fijn ritueel zijn, geen worsteling.
- Stop als het misgaat: Als je puppy zich verzet, dwing dan niet door. Stop, beloon het rustige moment ervoor, en probeer het later opnieuw. Eén stap terug, twee stappen vooruit.
- Laat de hele familie oefenen: Als meerdere mensen de tanden poetsen, went je puppy aan verschillende handen. Dit is ook handig als jij een keer niet kunt.
Hoe vaak moet je de tanden van je puppy poetsen?
Het ideaal is dagelijks poetsen. Tandplak begint zich al na 24 uur te vormen en verhardt na 48 tot 72 uur tot tandsteen. Door dagelijks te poetsen, voorkom je dat de plak zich opbouwt.
Is dagelijks niet haalbaar? Dan is 3 tot 4 keer per week het minimum om een echt verschil te maken. Minder dan dat en de plak krijgt te veel kans om te verharden. Eén keer per week poetsen is beter dan niets, maar niet genoeg om tandsteen effectief te voorkomen.
En de melktanden dan?
Je puppy krijgt zijn melktanden rond 3 tot 4 weken en begint ze te wisselen vanaf 4 maanden. Het wisselen is meestal klaar rond 6 tot 7 maanden. Moet je de melktanden ook poetsen? Het gaat bij jonge puppy's niet zozeer om het poetsen zelf, maar om het wenproces. Door al tijdens de melktandenfase te oefenen, is je puppy helemaal gewend als de blijvende tanden doorkomen. En juist die blijvende tanden wil je een leven lang gezond houden.
Tijdens het wisselen kan het tandvlees gevoelig zijn. Poets in deze periode extra voorzichtig en sla een dag over als het tandvlees rood of gezwollen is.
Is dagelijks niet haalbaar? Dan is 3 tot 4 keer per week het minimum om een echt verschil te maken. Minder dan dat en de plak krijgt te veel kans om te verharden. Eén keer per week poetsen is beter dan niets, maar niet genoeg om tandsteen effectief te voorkomen.
En de melktanden dan?
Je puppy krijgt zijn melktanden rond 3 tot 4 weken en begint ze te wisselen vanaf 4 maanden. Het wisselen is meestal klaar rond 6 tot 7 maanden. Moet je de melktanden ook poetsen? Het gaat bij jonge puppy's niet zozeer om het poetsen zelf, maar om het wenproces. Door al tijdens de melktandenfase te oefenen, is je puppy helemaal gewend als de blijvende tanden doorkomen. En juist die blijvende tanden wil je een leven lang gezond houden.
Tijdens het wisselen kan het tandvlees gevoelig zijn. Poets in deze periode extra voorzichtig en sla een dag over als het tandvlees rood of gezwollen is.
Kauwbotten en tandensnacks: helpen ze echt?
Je ziet ze overal in de dierenwinkel: kauwbotten, tandensnacks, gebitsverzorgende sticks. Maar hoe effectief zijn ze eigenlijk?
Kauwbotten en kauwspeelgoed stimuleren het kauwen, en kauwen heeft wel degelijk een reinigend effect. Het mechanische schuren over de tanden verwijdert een deel van de zachte tandplak. Kies stevige, veilige kauwproducten zoals gedroogd kauwmateriaal van natuurlijke oorsprong, Kong-speelgoed of speciaal ontworpen kauwbotten. Vermijd gekookte botten (die versplinteren) en te hard speelgoed dat tanden kan breken.
Tandensnacks zoals Pedigree Dentastix of Whimzees zijn ontwikkeld om tandplak te verminderen. Ze helpen tot op zekere hoogte, maar zijn geen vervanging voor poetsen. Zie ze als een aanvulling. Let ook op de calorieën: tandensnacks bevatten energie die je moet meerekenen in het dagelijkse voer.
Speciaal brokkenvoer voor gebitsverzorging heeft grotere brokken die de hond moet kauwen. Dit kan helpen, maar het effect is beperkt tot de kiezen.
De conclusie: kauwproducten zijn een prima aanvulling, maar ze vervangen het poetsen niet. Vergelijk het met kauwgom bij mensen. Het helpt een beetje, maar je gaat er niet mee naar de tandarts.
Kauwbotten en kauwspeelgoed stimuleren het kauwen, en kauwen heeft wel degelijk een reinigend effect. Het mechanische schuren over de tanden verwijdert een deel van de zachte tandplak. Kies stevige, veilige kauwproducten zoals gedroogd kauwmateriaal van natuurlijke oorsprong, Kong-speelgoed of speciaal ontworpen kauwbotten. Vermijd gekookte botten (die versplinteren) en te hard speelgoed dat tanden kan breken.
Tandensnacks zoals Pedigree Dentastix of Whimzees zijn ontwikkeld om tandplak te verminderen. Ze helpen tot op zekere hoogte, maar zijn geen vervanging voor poetsen. Zie ze als een aanvulling. Let ook op de calorieën: tandensnacks bevatten energie die je moet meerekenen in het dagelijkse voer.
Speciaal brokkenvoer voor gebitsverzorging heeft grotere brokken die de hond moet kauwen. Dit kan helpen, maar het effect is beperkt tot de kiezen.
De conclusie: kauwproducten zijn een prima aanvulling, maar ze vervangen het poetsen niet. Vergelijk het met kauwgom bij mensen. Het helpt een beetje, maar je gaat er niet mee naar de tandarts.
Veelvoorkomende gebitsproblemen bij puppy's en honden
Door goed te poetsen en regelmatig het gebit te controleren, kun je problemen vroeg signaleren.
Tandplak en tandsteen: De meest voorkomende oorzaak van gebitsproblemen. Tandplak is een zachte, kleverige laag die je kunt wegpoetsen. Tandsteen is verhard en gelig of bruinig, en kan alleen door de dierenarts worden verwijderd.
Gingivitis (tandvleesontsteking): Rood, gezwollen tandvlees dat makkelijk bloedt. Dit is het eerste stadium van parodontitis en is nog omkeerbaar met goede verzorging.
Parodontitis: Als gingivitis niet behandeld wordt, tast het de kaakbot aan. Tanden worden los en moeten getrokken worden. Dit is pijnlijk en onomkeerbaar.
Gebroken tanden: Kan gebeuren door te hard speelgoed, stenen of botten. Een gebroken tand is pijnlijk en kan infecteren. Altijd naar de dierenarts.
Dubbele tanden (persisterende melktanden): Soms valt een melktand niet uit terwijl de blijvende tand al doorkomt. Dit komt vooral voor bij kleine rassen. De melktand moet dan door de dierenarts worden getrokken om scheefstand en infectie te voorkomen.
Stinkende adem: Een beetje hondenadem is normaal, maar echt stinkende adem wijst bijna altijd op een gebitsprobleem. Laat het checken door de dierenarts.
Tandplak en tandsteen: De meest voorkomende oorzaak van gebitsproblemen. Tandplak is een zachte, kleverige laag die je kunt wegpoetsen. Tandsteen is verhard en gelig of bruinig, en kan alleen door de dierenarts worden verwijderd.
Gingivitis (tandvleesontsteking): Rood, gezwollen tandvlees dat makkelijk bloedt. Dit is het eerste stadium van parodontitis en is nog omkeerbaar met goede verzorging.
Parodontitis: Als gingivitis niet behandeld wordt, tast het de kaakbot aan. Tanden worden los en moeten getrokken worden. Dit is pijnlijk en onomkeerbaar.
Gebroken tanden: Kan gebeuren door te hard speelgoed, stenen of botten. Een gebroken tand is pijnlijk en kan infecteren. Altijd naar de dierenarts.
Dubbele tanden (persisterende melktanden): Soms valt een melktand niet uit terwijl de blijvende tand al doorkomt. Dit komt vooral voor bij kleine rassen. De melktand moet dan door de dierenarts worden getrokken om scheefstand en infectie te voorkomen.
Stinkende adem: Een beetje hondenadem is normaal, maar echt stinkende adem wijst bijna altijd op een gebitsprobleem. Laat het checken door de dierenarts.
Veelgestelde vragen
Let op: Product niet beschikbaar
Tanden poetsen bij je puppy is een van de beste gewoontes die je kunt aanleren. Het voorkomt tandplak, tandsteen, tandvleesontsteking en dure behandelingen bij de dierenarts. Begin vroeg met het wenproces, gebruik altijd speciale hondentandpasta (nooit menselijke) en bouw het rustig op van bek aanraken tot volledig poetsen. Dagelijks poetsen is ideaal, maar 3 tot 4 keer per week maakt al een groot verschil. Combineer het poetsen met kauwproducten voor de beste gebitsgezondheid. En twijfel je over de staat van het gebit van je hond? Laat het checken door de dierenarts. Voorkomen is altijd beter en goedkoper dan genezen. Bij Boef duurde het wenproces destijds bijna een maand, maar inmiddels poets ik zijn tanden zonder enige moeite. Het went echt.
