Toen Nova begon met tandjes wisselen, vond ik geregeld piepkleine melktandjes terug in haar mand — een van de leukere momenten van het opgroeien, al kauwde ze intussen wel op alles wat los en vast zat. Als je puppy plotseling alles in het huis begint te kauwen, zijn schoenen aanvalt en je vindt kleine tandjes op de grond: gefeliciteerd, je puppy is begonnen met het wisselen van zijn melktanden. Net als bij mensenkinderen is het wisselen van tanden een natuurlijk maar soms oncomfortabel proces. De scherpe melktandjes maken plaats voor het volwassen gebit, en dat kan behoorlijk wat jeuk, pijn en kauwdrang opleveren. In dit artikel leg ik de complete tijdlijn uit, vertel ik welke tanden wanneer komen, geef ik tips om de pijn te verlichten en leg ik uit wanneer een bezoek aan de dierenarts nodig is.
Het Melkgebit: 28 Scherpe Tandjes
Puppy's worden tandloos geboren. De eerste melktanden verschijnen rond een leeftijd van 2 tot 4 weken. Tegen de tijd dat je puppy bij jou thuis komt (meestal rond 8 weken), heeft hij een volledig melkgebit van 28 tanden.
Het melkgebit bestaat uit:
- 12 snijtanden (6 boven, 6 onder): de kleine tandjes helemaal vooraan
- 4 hoektanden (2 boven, 2 onder): de lange, puntige 'vampiertanden'
- 12 premolaren (6 boven, 6 onder): de tanden achter de hoektanden
Puppy's hebben géén melkkiezen. De kiezen (molaren) komen er alleen in het volwassen gebit bij.
De melktanden zijn klein maar ongelooflijk scherp. Iedereen die weleens door een puppy in de vingers is gebeten, kan dit bevestigen. Die scherpte heeft een functie: het helpt de puppy bij het eten van vast voedsel tijdens het spenen en het leert hem om zijn bijtkracht te doseren (bijtremming) tijdens het spelen met nestgenoten.
Het melkgebit bestaat uit:
- 12 snijtanden (6 boven, 6 onder): de kleine tandjes helemaal vooraan
- 4 hoektanden (2 boven, 2 onder): de lange, puntige 'vampiertanden'
- 12 premolaren (6 boven, 6 onder): de tanden achter de hoektanden
Puppy's hebben géén melkkiezen. De kiezen (molaren) komen er alleen in het volwassen gebit bij.
De melktanden zijn klein maar ongelooflijk scherp. Iedereen die weleens door een puppy in de vingers is gebeten, kan dit bevestigen. Die scherpte heeft een functie: het helpt de puppy bij het eten van vast voedsel tijdens het spenen en het leert hem om zijn bijtkracht te doseren (bijtremming) tijdens het spelen met nestgenoten.
De Tijdlijn: Wanneer Wisselt Welke Tand?
Het wisselen van de melktanden naar het volwassen gebit begint rond 3 maanden en is meestal afgerond rond 7 maanden. Het volwassen gebit heeft 42 tanden: 20 boven en 22 onder.
De volgorde van het wisselen:
3-4 maanden: Snijtanden
De snijtanden zijn de eerste die wisselen. Je merkt dit vaak doordat je puppy even moeilijker eet of je kleine tandjes vindt op de grond of in het speelgoed. De snijtandjes zijn zo klein dat je ze makkelijk over het hoofd ziet. Veel puppy's slikken ze ongemerkt in, wat volkomen onschuldig is.
4-5 maanden: Hoektanden
De hoektanden (de grote puntige tanden) zijn de volgende. Dit is vaak de fase met de meeste klachten, omdat deze tanden grotere wortels hebben en het wisselen langer duurt. Je kunt soms de nieuwe hoektand naast de melkhoektand zien staan. Normaal duwt de volwassen tand de melktand eruit.
5-6 maanden: Premolaren
De premolaren wisselen en de eerste echte kiezen (molaren) verschijnen. Je puppy kauwt in deze fase op werkelijk alles.
6-7 maanden: Kiezen (molaren)
De achterste kiezen komen door als laatste. Dit zijn geen vervangende tanden, maar nieuwe tanden die het melkgebit niet had. Tegen 7 maanden zou het volwassen gebit compleet moeten zijn.
Let op: De tijdlijn is een gemiddelde. Kleine rassen wisselen soms later dan grote rassen. Er is geen reden tot zorgen als het een paar weken afwijkt van dit schema.
De volgorde van het wisselen:
3-4 maanden: Snijtanden
De snijtanden zijn de eerste die wisselen. Je merkt dit vaak doordat je puppy even moeilijker eet of je kleine tandjes vindt op de grond of in het speelgoed. De snijtandjes zijn zo klein dat je ze makkelijk over het hoofd ziet. Veel puppy's slikken ze ongemerkt in, wat volkomen onschuldig is.
4-5 maanden: Hoektanden
De hoektanden (de grote puntige tanden) zijn de volgende. Dit is vaak de fase met de meeste klachten, omdat deze tanden grotere wortels hebben en het wisselen langer duurt. Je kunt soms de nieuwe hoektand naast de melkhoektand zien staan. Normaal duwt de volwassen tand de melktand eruit.
5-6 maanden: Premolaren
De premolaren wisselen en de eerste echte kiezen (molaren) verschijnen. Je puppy kauwt in deze fase op werkelijk alles.
6-7 maanden: Kiezen (molaren)
De achterste kiezen komen door als laatste. Dit zijn geen vervangende tanden, maar nieuwe tanden die het melkgebit niet had. Tegen 7 maanden zou het volwassen gebit compleet moeten zijn.
Let op: De tijdlijn is een gemiddelde. Kleine rassen wisselen soms later dan grote rassen. Er is geen reden tot zorgen als het een paar weken afwijkt van dit schema.
Let op: Product niet beschikbaar
Tekenen dat Je Puppy Tandjes Wisselt
Niet elke puppy laat evenveel merken van het wisselen. Sommige puppy's wisselen schijnbaar moeiteloos, terwijl andere duidelijk last hebben. Dit zijn de meest voorkomende signalen:
Verhoogde kauwdrang — Dit is het meest opvallende teken. Je puppy kauwt op alles wat hij te pakken kan krijgen: meubelpoten, schoenen, kabels, je handen, kussens. Dit is geen stout gedrag, maar een manier om de jeuk en pijn te verlichten.
Bloedend tandvlees — Een beetje bloed in het speelgoed of op het kauwbot is normaal. Het tandvlees is gevoelig en kan licht bloeden als een melktand loskomt. Dit ziet er erger uit dan het is.
Kwijlen — Meer kwijlen dan normaal hoort bij het tandjes wisselen. Het speeksel helpt bij het koelen van het tandvlees.
Verminderde eetlust — Sommige puppy's eten tijdelijk minder omdat kauwen op hard voer pijnlijk is. Dit is meestal kortdurend. Overweeg het voer even te weken in warm water om het zachter te maken.
Lichte koorts of lusteloosheid — Een licht verhoogde temperatuur kan voorkomen tijdens het wisselen. Dit is vergelijkbaar met mensenbaby's. Bij koorts boven 39,5°C neem je contact op met de dierenarts.
Tandjes vinden — Het leukste signaal: je vindt kleine melktandjes op de grond, in de mand of in het speelgoed. Bewaar er eentje als aandenken!
Verhoogde kauwdrang — Dit is het meest opvallende teken. Je puppy kauwt op alles wat hij te pakken kan krijgen: meubelpoten, schoenen, kabels, je handen, kussens. Dit is geen stout gedrag, maar een manier om de jeuk en pijn te verlichten.
Bloedend tandvlees — Een beetje bloed in het speelgoed of op het kauwbot is normaal. Het tandvlees is gevoelig en kan licht bloeden als een melktand loskomt. Dit ziet er erger uit dan het is.
Kwijlen — Meer kwijlen dan normaal hoort bij het tandjes wisselen. Het speeksel helpt bij het koelen van het tandvlees.
Verminderde eetlust — Sommige puppy's eten tijdelijk minder omdat kauwen op hard voer pijnlijk is. Dit is meestal kortdurend. Overweeg het voer even te weken in warm water om het zachter te maken.
Lichte koorts of lusteloosheid — Een licht verhoogde temperatuur kan voorkomen tijdens het wisselen. Dit is vergelijkbaar met mensenbaby's. Bij koorts boven 39,5°C neem je contact op met de dierenarts.
Tandjes vinden — Het leukste signaal: je vindt kleine melktandjes op de grond, in de mand of in het speelgoed. Bewaar er eentje als aandenken!
Pijn Verlichten: De Beste Tips
Je puppy kan behoorlijk last hebben van het wisselen. Gelukkig zijn er veel manieren om de pijn en jeuk te verlichten.
Bevroren washandje — Maak een schoon washandje nat, wring het uit en leg het in de vriezer. Het bevroren washandje biedt koeling en de stof masseert het tandvlees. Dit is een van de meest effectieve en goedkoopste oplossingen.
Bevroren Kong — Vul een Kong met pindakaas (zonder xylitol), yoghurt of puppyvoer en vries hem in. Je puppy is 20-30 minuten bezig en de koeling verlicht de pijn.
IJsblokjes — Gewone ijsblokjes of ijsblokjes gemaakt met kippenbouillon (zonder zout en ui) zijn een eenvoudige verkoeling. Sommige puppy's zijn dol op het kauwen op ijsblokjes.
Rubber kauwspeelgoed — Kies speelgoed dat speciaal is ontworpen voor de tandenwissel, zoals de Kong Puppy (zachter rubber dan de volwassen versie) of Nylabone Puppy. Vermijd te hard speelgoed dat de nieuwe tanden kan beschadigen.
Koude wortel of komkommer — Een gekoelde (niet bevroren) wortel uit de koelkast is een natuurlijke kauwsnack die verlichting biedt. Houd toezicht: als je puppy grote stukken afbijt, kan hij zich verslikken.
Wat je NIET moet doen:
- Geef geen menselijke pijnstillers (ibuprofen, paracetamol zijn giftig voor honden)
- Geef geen ijsharde botten of geweistukken: deze kunnen de nieuwe tanden breken
- Gebruik geen tandzalf voor mensen: de ingrediënten zijn niet veilig voor honden
Bevroren washandje — Maak een schoon washandje nat, wring het uit en leg het in de vriezer. Het bevroren washandje biedt koeling en de stof masseert het tandvlees. Dit is een van de meest effectieve en goedkoopste oplossingen.
Bevroren Kong — Vul een Kong met pindakaas (zonder xylitol), yoghurt of puppyvoer en vries hem in. Je puppy is 20-30 minuten bezig en de koeling verlicht de pijn.
IJsblokjes — Gewone ijsblokjes of ijsblokjes gemaakt met kippenbouillon (zonder zout en ui) zijn een eenvoudige verkoeling. Sommige puppy's zijn dol op het kauwen op ijsblokjes.
Rubber kauwspeelgoed — Kies speelgoed dat speciaal is ontworpen voor de tandenwissel, zoals de Kong Puppy (zachter rubber dan de volwassen versie) of Nylabone Puppy. Vermijd te hard speelgoed dat de nieuwe tanden kan beschadigen.
Koude wortel of komkommer — Een gekoelde (niet bevroren) wortel uit de koelkast is een natuurlijke kauwsnack die verlichting biedt. Houd toezicht: als je puppy grote stukken afbijt, kan hij zich verslikken.
Wat je NIET moet doen:
- Geef geen menselijke pijnstillers (ibuprofen, paracetamol zijn giftig voor honden)
- Geef geen ijsharde botten of geweistukken: deze kunnen de nieuwe tanden breken
- Gebruik geen tandzalf voor mensen: de ingrediënten zijn niet veilig voor honden
Geef je puppy NOOIT menselijke pijnstillers zoals paracetamol of ibuprofen. Deze medicijnen zijn giftig voor honden en kunnen leiden tot lever- en nierfalen. Als je denkt dat je puppy ernstige pijn heeft door het tandjes wisselen, neem dan contact op met je dierenarts. De dierenarts kan veilige pijnverlichting voorschrijven als dat nodig is.
Let op: Product niet beschikbaar
Persisterende Melktanden: Wanneer naar de Dierenarts
In de meeste gevallen verloopt het wisselen van tanden zonder problemen. Maar soms blijft een melktand zitten terwijl de volwassen tand er al doorheen komt. Dit noemen we een persisterende of retinerende melktand.
Hoe herken je het?
Je ziet twee tanden op dezelfde plek: de melktand (kleiner, vaak dunner) en de volwassen tand ernaast. Dit komt het vaakst voor bij de hoektanden en is vaker een probleem bij kleine rassen zoals de Chihuahua, Yorkshire Terriër, Maltezer en Dwergkees.
Waarom is het een probleem?
- De volwassen tand kan scheef groeien doordat de melktand in de weg zit
- Tussen de twee tanden hoopt zich voedsel en plak op, wat leidt tot tandsteen en tandvleesontsteking
- Het kan de beet (occlusie) verstoren, wat later tot problemen met eten kan leiden
Wanneer naar de dierenarts?
- Als een melktand langer dan 2 weken naast de volwassen tand staat
- Als het tandvlees rood, gezwollen of ontstoken is
- Als je puppy echt weigert te eten (niet een dag, maar meerdere dagen)
- Als je puppy ouder dan 7 maanden is en nog steeds melktanden heeft
De behandeling:
De dierenarts trekt de persisterende melktand onder narcose. Dit wordt vaak gecombineerd met een andere ingreep, zoals castratie of sterilisatie, zodat je puppy maar één keer onder narcose hoeft. Het is een eenvoudige ingreep met snel herstel.
Regel een gebitcontrole: Laat het gebit van je puppy controleren bij het reguliere dierenarsbezoek rond 6 maanden. Zo worden problemen vroeg gesignaleerd.
Hoe herken je het?
Je ziet twee tanden op dezelfde plek: de melktand (kleiner, vaak dunner) en de volwassen tand ernaast. Dit komt het vaakst voor bij de hoektanden en is vaker een probleem bij kleine rassen zoals de Chihuahua, Yorkshire Terriër, Maltezer en Dwergkees.
Waarom is het een probleem?
- De volwassen tand kan scheef groeien doordat de melktand in de weg zit
- Tussen de twee tanden hoopt zich voedsel en plak op, wat leidt tot tandsteen en tandvleesontsteking
- Het kan de beet (occlusie) verstoren, wat later tot problemen met eten kan leiden
Wanneer naar de dierenarts?
- Als een melktand langer dan 2 weken naast de volwassen tand staat
- Als het tandvlees rood, gezwollen of ontstoken is
- Als je puppy echt weigert te eten (niet een dag, maar meerdere dagen)
- Als je puppy ouder dan 7 maanden is en nog steeds melktanden heeft
De behandeling:
De dierenarts trekt de persisterende melktand onder narcose. Dit wordt vaak gecombineerd met een andere ingreep, zoals castratie of sterilisatie, zodat je puppy maar één keer onder narcose hoeft. Het is een eenvoudige ingreep met snel herstel.
Regel een gebitcontrole: Laat het gebit van je puppy controleren bij het reguliere dierenarsbezoek rond 6 maanden. Zo worden problemen vroeg gesignaleerd.
Tandverzorging vanaf het Begin
De tandenwissel is het perfecte moment om te beginnen met tandverzorging. Een hond met een schoon gebit leeft langer en heeft minder last van gezondheidsproblemen.
Tandenpoetsen aanleren:
1. Begin met je vinger: laat je puppy aan je vinger likken, raak voorzichtig het tandvlees aan
2. Gebruik hondentandpasta op je vinger: de smaak (vaak kip of rund) maakt het aantrekkelijker
3. Introduceer een vingertandenborstel of zachte puppytandenborstel
4. Poest voorzichtig de buitenkant van de tanden en kiezen
5. Bouw op naar 2-3 keer per week poetsen
Andere vormen van gebitsverzorging:
- Kauwsnacks die tandsteen verminderen (let op het VOHC-keurmerk)
- Gebitsvriendelijk speelgoed (Kong, tandenpoets-speelgoed)
- Voer dat tandvorming tegengaat (sommige brokken zijn hier speciaal voor ontworpen)
- Jaarlijkse gebitcontrole bij de dierenarts
Gebruik NOOIT menselijke tandpasta — Menselijke tandpasta bevat fluoride en schuimmiddelen die giftig zijn voor honden als ze worden ingeslikt. Honden spoelen niet uit, dus alles wat je in hun mond doet, slikken ze in.
Waarom tandverzorging belangrijk is:
Ongeveer 80% van de honden boven 3 jaar heeft enige vorm van tandvleesaandoening. Tandproblemen veroorzaken niet alleen pijn en slechte adem, maar kunnen ook leiden tot bacteriën in de bloedbaan die organen als het hart, de nieren en de lever aantasten. Voorkomen is beter (en goedkoper) dan genezen.
Tandenpoetsen aanleren:
1. Begin met je vinger: laat je puppy aan je vinger likken, raak voorzichtig het tandvlees aan
2. Gebruik hondentandpasta op je vinger: de smaak (vaak kip of rund) maakt het aantrekkelijker
3. Introduceer een vingertandenborstel of zachte puppytandenborstel
4. Poest voorzichtig de buitenkant van de tanden en kiezen
5. Bouw op naar 2-3 keer per week poetsen
Andere vormen van gebitsverzorging:
- Kauwsnacks die tandsteen verminderen (let op het VOHC-keurmerk)
- Gebitsvriendelijk speelgoed (Kong, tandenpoets-speelgoed)
- Voer dat tandvorming tegengaat (sommige brokken zijn hier speciaal voor ontworpen)
- Jaarlijkse gebitcontrole bij de dierenarts
Gebruik NOOIT menselijke tandpasta — Menselijke tandpasta bevat fluoride en schuimmiddelen die giftig zijn voor honden als ze worden ingeslikt. Honden spoelen niet uit, dus alles wat je in hun mond doet, slikken ze in.
Waarom tandverzorging belangrijk is:
Ongeveer 80% van de honden boven 3 jaar heeft enige vorm van tandvleesaandoening. Tandproblemen veroorzaken niet alleen pijn en slechte adem, maar kunnen ook leiden tot bacteriën in de bloedbaan die organen als het hart, de nieren en de lever aantasten. Voorkomen is beter (en goedkoper) dan genezen.
Kauwgedrag Ombuigen: Bescherm Je Spullen
Tijdens de tandenwissel is de kauwdrang van je puppy op zijn hoogtepunt. Dit is normaal en nodig, maar je wilt niet dat je meubels en schoenen het slachtoffer worden.
De basisregel: Bied altijd een goed alternatief. Een puppy die voldoende geschikt kauwmateriaal heeft, heeft minder behoefte om op jouw spullen te kauwen.
Doe dit:
- Zorg voor minimaal 3-4 verschillende kauwmogelijkheden binnen handbereik
- Wissel speelgoed regelmatig af om het interessant te houden
- Beloon je puppy als hij op zijn eigen speelgoed kauwt
- Bij het kauwen op verboden spullen: rustig 'nee' zeggen en direct een alternatief aanbieden
Doe dit niet:
- Geef geen oude schoenen of sokken als speelgoed (je puppy ziet het verschil niet met nieuwe)
- Straf niet achteraf: als je puppy een uur geleden op je schoen heeft gekauwd, kan hij de straf niet meer koppelen
- Jaag niet achter je puppy aan als hij iets heeft gepakt (dit wordt een leuk spel voor hem)
Houd kostbare spullen buiten bereik: De tandenwissel duurt een paar maanden. In die periode is het verstandig om schoenen op te bergen, kabels te verstopen en waardevolle spullen buiten bereik van je puppy te houden. Dit voorkomt frustratie bij jou en je puppy.
De basisregel: Bied altijd een goed alternatief. Een puppy die voldoende geschikt kauwmateriaal heeft, heeft minder behoefte om op jouw spullen te kauwen.
Doe dit:
- Zorg voor minimaal 3-4 verschillende kauwmogelijkheden binnen handbereik
- Wissel speelgoed regelmatig af om het interessant te houden
- Beloon je puppy als hij op zijn eigen speelgoed kauwt
- Bij het kauwen op verboden spullen: rustig 'nee' zeggen en direct een alternatief aanbieden
Doe dit niet:
- Geef geen oude schoenen of sokken als speelgoed (je puppy ziet het verschil niet met nieuwe)
- Straf niet achteraf: als je puppy een uur geleden op je schoen heeft gekauwd, kan hij de straf niet meer koppelen
- Jaag niet achter je puppy aan als hij iets heeft gepakt (dit wordt een leuk spel voor hem)
Houd kostbare spullen buiten bereik: De tandenwissel duurt een paar maanden. In die periode is het verstandig om schoenen op te bergen, kabels te verstopen en waardevolle spullen buiten bereik van je puppy te houden. Dit voorkomt frustratie bij jou en je puppy.
Top Kauwspeelgoed voor de Tandenwissel
- Kong Puppy (klassiek): zachter rubber dan de volwassen versie, vulbaar met snoepjes of bevroren vulling
- Bevroren washandje: gratis, effectief, koelt het tandvlees
- Nylabone Puppy Chew: duurzaam kauwspeelgoed in puppyvriendelijk materiaal
- Touw speelgoed: goed voor trekspelletjes, masseert het tandvlees. Vervang als het gaat rafelen
- Koelbijtring voor puppy's: speciaal ontworpen om in te vriezen voor koeleffect
- Gekoelde wortel of komkommer: natuurlijk, gezond en verkoelend
- Snuffelmat: geen kauwspeelgoed maar houdt de puppy mentaal bezig en vermindert vervelingskauwen
Veelgestelde Vragen over Tanden Wisselen
Let op: Product niet beschikbaar
Het wisselen van melktanden is een normaal en tijdelijk proces dat hoort bij het opgroeien van je puppy. Het begint rond 3 maanden en is meestal rond 7 maanden afgerond. In die periode ervaart je puppy jeuk, pijn en een verhoogde kauwdrang. Help hem door bevroren washandjes, koelspeelgoed en geschikte kauwsnacks aan te bieden. Let op persisterende melktanden (vooral bij kleine rassen) en laat het gebit controleren bij de dierenarts. Gebruik deze periode om te beginnen met tandverzorging: poetsen met hondentandpasta wordt een gewoonte die je hond een leven lang gezonde tanden oplevert. En als je puppy je favoriete schoenen heeft aangevreten? Berg ze voortaan op, en onthoud: het is maar tijdelijk.
