Castreren of steriliseren: het is een onderwerp waar veel puppyeigenaren tegenaan lopen. Moet je het doen? Wanneer is het beste moment? En wat zijn de voor- en nadelen? Er is veel informatie beschikbaar, en niet alles is even genuanceerd. Bij MijnPuppy.nl willen we je een eerlijk en gebalanceerd beeld geven, zodat je samen met je dierenarts de beste keuze kunt maken voor jouw puppy. Want dit is bij uitstek een beslissing die per hond en per situatie verschilt.
Het Verschil Tussen Castreren en Steriliseren
Hoewel de termen vaak door elkaar worden gebruikt, is er een verschil:
Castreren (reuen en teven)
Bij castratie worden de geslachtsorganen die hormonen produceren verwijderd. Bij een reu worden de testes (zaadballen) verwijderd (orchiëctomie). Bij een teef worden de eierstokken verwijderd (ovariëctomie), soms samen met de baarmoeder (ovariohysterectomie). Na castratie worden er geen geslachtshormonen meer geproduceerd.
Steriliseren
Bij sterilisatie worden de zaadleiders (reu) of eileiders (teef) doorgeknipt, maar de hormoonproducerende organen blijven intact. De hond kan zich niet meer voortplanten, maar produceert nog wel hormonen. In de praktijk wordt bij honden vrijwel altijd gekozen voor castratie in plaats van sterilisatie, omdat de meeste redenen voor de ingreep te maken hebben met het wegnemen van hormoongedreven gedrag of het voorkomen van hormoongerelateerde ziektes.
In de volksmond wordt castratie bij een teef vaak sterilisatie genoemd, maar technisch gezien is het dus castratie als de eierstokken worden verwijderd.
Castreren (reuen en teven)
Bij castratie worden de geslachtsorganen die hormonen produceren verwijderd. Bij een reu worden de testes (zaadballen) verwijderd (orchiëctomie). Bij een teef worden de eierstokken verwijderd (ovariëctomie), soms samen met de baarmoeder (ovariohysterectomie). Na castratie worden er geen geslachtshormonen meer geproduceerd.
Steriliseren
Bij sterilisatie worden de zaadleiders (reu) of eileiders (teef) doorgeknipt, maar de hormoonproducerende organen blijven intact. De hond kan zich niet meer voortplanten, maar produceert nog wel hormonen. In de praktijk wordt bij honden vrijwel altijd gekozen voor castratie in plaats van sterilisatie, omdat de meeste redenen voor de ingreep te maken hebben met het wegnemen van hormoongedreven gedrag of het voorkomen van hormoongerelateerde ziektes.
In de volksmond wordt castratie bij een teef vaak sterilisatie genoemd, maar technisch gezien is het dus castratie als de eierstokken worden verwijderd.
Voordelen van Castreren
Er zijn verschillende mogelijke voordelen van castratie, al is het belangrijk om te benadrukken dat niet elk voordeel voor elke hond in dezelfde mate geldt.
Bij teven:
- Geen loopsheid meer: een gecastreerde teef wordt niet meer loops, wat praktische voordelen heeft (geen bloedverlies, geen ongewenste aandacht van reuen).
- Verlaagd risico op borstkliertumoren: als de castratie plaatsvindt voor de eerste of tweede loopsheid, is het risico op borstkliertumoren aanzienlijk lager. Borstkliertumoren komen relatief vaak voor bij ongecastreerde teven en zijn in de helft van de gevallen kwaadaardig.
- Geen baarmoederontsteking (pyometra): een levensbedreigende aandoening die uitsluitend voorkomt bij ongecastreerde teven. Naar schatting 25% van de ongecastreerde teven krijgt op oudere leeftijd een pyometra.
- Geen ongewenste nesten: het voorkomen van onbedoelde voortplanting.
Bij reuen:
- Verlaagd risico op prostaatproblemen: ongecastreerde reuen hebben vaker last van prostaatvergroting op oudere leeftijd.
- Geen testikeltumoren: deze kunnen uiteraard niet meer ontstaan na verwijdering van de testikels.
- Mogelijk minder markeergedrag en zwerven: sommige reuen vertonen na castratie minder de neiging om te markeren en weg te lopen als er een loopse teef in de buurt is.
- Geen ongewenste dekking: voorkomt dat je reu bij een loopse teef voor ongewenste puppy's zorgt.
Bij teven:
- Geen loopsheid meer: een gecastreerde teef wordt niet meer loops, wat praktische voordelen heeft (geen bloedverlies, geen ongewenste aandacht van reuen).
- Verlaagd risico op borstkliertumoren: als de castratie plaatsvindt voor de eerste of tweede loopsheid, is het risico op borstkliertumoren aanzienlijk lager. Borstkliertumoren komen relatief vaak voor bij ongecastreerde teven en zijn in de helft van de gevallen kwaadaardig.
- Geen baarmoederontsteking (pyometra): een levensbedreigende aandoening die uitsluitend voorkomt bij ongecastreerde teven. Naar schatting 25% van de ongecastreerde teven krijgt op oudere leeftijd een pyometra.
- Geen ongewenste nesten: het voorkomen van onbedoelde voortplanting.
Bij reuen:
- Verlaagd risico op prostaatproblemen: ongecastreerde reuen hebben vaker last van prostaatvergroting op oudere leeftijd.
- Geen testikeltumoren: deze kunnen uiteraard niet meer ontstaan na verwijdering van de testikels.
- Mogelijk minder markeergedrag en zwerven: sommige reuen vertonen na castratie minder de neiging om te markeren en weg te lopen als er een loopse teef in de buurt is.
- Geen ongewenste dekking: voorkomt dat je reu bij een loopse teef voor ongewenste puppy's zorgt.
Nadelen en Risico's van Castreren
Recent onderzoek heeft meer aandacht gebracht voor de mogelijke nadelen van castratie. Het is belangrijk om deze mee te wegen in je beslissing.
Orthopedische problemen bij grote rassen
Uit onderzoek van onder andere de Universiteit van Californië (UC Davis) blijkt dat vroege castratie bij grote en zeer grote rassen het risico op gewrichtsproblemen kan verhogen. Dit geldt met name voor kruisbandletsel en heupdysplasie. De geslachtshormonen spelen een rol bij de groei en sluiting van de groeischijven. Bij vroege castratie groeien de botten langer door, wat de verhoudingen in het skelet kan veranderen.
Verhoogd risico op bepaalde kankersoorten
Bij sommige rassen is er een verband gevonden tussen (vroege) castratie en een verhoogd risico op bepaalde kankersoorten, zoals hemangiosarcoom en osteosarcoom. Dit geldt niet voor alle rassen en het onderzoek is nog lopend.
Gewichtstoename
Gecastreerde honden hebben een langzamer metabolisme en kunnen sneller aankomen. Dit is goed beheersbaar met aangepaste voeding en voldoende beweging, maar het vraagt wel aandacht.
Mogelijke gedragsveranderingen
Castratie is geen wondermiddel voor gedragsproblemen. Angstgerelateerd gedrag kan soms zelfs verergeren na castratie, omdat testosteron een rol speelt bij zelfvertrouwen. Agressie die voortkomt uit angst wordt dus niet altijd minder na castratie.
Urine-incontinentie bij teven
Na castratie ontwikkelt 5 tot 20 procent van de teven urine-incontinentie (onbewust urineverlies). Dit komt vaker voor bij grotere rassen en bij vroege castratie. Het is meestal goed behandelbaar met medicatie.
Vachtveranderingen
Sommige rassen, met name langharige rassen, kunnen na castratie een verandering in vachtkwaliteit ervaren, waarbij de ondervacht dikker wordt (zogenaamde puppyvacht).
Orthopedische problemen bij grote rassen
Uit onderzoek van onder andere de Universiteit van Californië (UC Davis) blijkt dat vroege castratie bij grote en zeer grote rassen het risico op gewrichtsproblemen kan verhogen. Dit geldt met name voor kruisbandletsel en heupdysplasie. De geslachtshormonen spelen een rol bij de groei en sluiting van de groeischijven. Bij vroege castratie groeien de botten langer door, wat de verhoudingen in het skelet kan veranderen.
Verhoogd risico op bepaalde kankersoorten
Bij sommige rassen is er een verband gevonden tussen (vroege) castratie en een verhoogd risico op bepaalde kankersoorten, zoals hemangiosarcoom en osteosarcoom. Dit geldt niet voor alle rassen en het onderzoek is nog lopend.
Gewichtstoename
Gecastreerde honden hebben een langzamer metabolisme en kunnen sneller aankomen. Dit is goed beheersbaar met aangepaste voeding en voldoende beweging, maar het vraagt wel aandacht.
Mogelijke gedragsveranderingen
Castratie is geen wondermiddel voor gedragsproblemen. Angstgerelateerd gedrag kan soms zelfs verergeren na castratie, omdat testosteron een rol speelt bij zelfvertrouwen. Agressie die voortkomt uit angst wordt dus niet altijd minder na castratie.
Urine-incontinentie bij teven
Na castratie ontwikkelt 5 tot 20 procent van de teven urine-incontinentie (onbewust urineverlies). Dit komt vaker voor bij grotere rassen en bij vroege castratie. Het is meestal goed behandelbaar met medicatie.
Vachtveranderingen
Sommige rassen, met name langharige rassen, kunnen na castratie een verandering in vachtkwaliteit ervaren, waarbij de ondervacht dikker wordt (zogenaamde puppyvacht).
Wanneer Castreren: het Juiste Moment
Over het ideale tijdstip voor castratie is de laatste jaren veel discussie. Het traditionele advies om alle honden rond 6 maanden te castreren wordt steeds meer genuanceerd. Het juiste moment hangt af van verschillende factoren:
Kleine rassen (volwassen gewicht tot 10 kg)
Kleine rassen zijn sneller volgroeid. Castratie kan overwogen worden vanaf ongeveer 6 tot 9 maanden. De risico's op orthopedische problemen zijn bij kleine rassen minimaal.
Middelgrote rassen (10-25 kg)
Voor middelgrote rassen wordt vaak geadviseerd om te wachten tot de hond volgroeid is, rond 9 tot 12 maanden.
Grote rassen (25-45 kg)
Bij grote rassen wordt steeds vaker geadviseerd om te wachten tot de hond skeletaal volgroeid is, wat kan duren tot 12 tot 18 maanden. Overleg met je dierenarts over het optimale moment.
Zeer grote rassen (meer dan 45 kg)
Bij reuzenrassen zoals de Duitse Dog, Berner Sennenhond of Sint-Bernard kan het verstandig zijn om te wachten tot de hond 18 tot 24 maanden oud is. Deze rassen groeien langer door en zijn gevoeliger voor orthopedische problemen.
Bij teven: voor of na de eerste loopsheid?
Het klassieke advies was om teven te castreren voor de eerste loopsheid vanwege het lagere risico op borstkliertumoren. Nieuwer onderzoek suggereert echter dat het bij grote rassen beter kan zijn om te wachten tot na de eerste of zelfs tweede loopsheid, om de voordelen van de geslachtshormonen voor de skeletteontwikkeling mee te nemen. Dit is een afweging die je echt met je dierenarts moet bespreken.
Kleine rassen (volwassen gewicht tot 10 kg)
Kleine rassen zijn sneller volgroeid. Castratie kan overwogen worden vanaf ongeveer 6 tot 9 maanden. De risico's op orthopedische problemen zijn bij kleine rassen minimaal.
Middelgrote rassen (10-25 kg)
Voor middelgrote rassen wordt vaak geadviseerd om te wachten tot de hond volgroeid is, rond 9 tot 12 maanden.
Grote rassen (25-45 kg)
Bij grote rassen wordt steeds vaker geadviseerd om te wachten tot de hond skeletaal volgroeid is, wat kan duren tot 12 tot 18 maanden. Overleg met je dierenarts over het optimale moment.
Zeer grote rassen (meer dan 45 kg)
Bij reuzenrassen zoals de Duitse Dog, Berner Sennenhond of Sint-Bernard kan het verstandig zijn om te wachten tot de hond 18 tot 24 maanden oud is. Deze rassen groeien langer door en zijn gevoeliger voor orthopedische problemen.
Bij teven: voor of na de eerste loopsheid?
Het klassieke advies was om teven te castreren voor de eerste loopsheid vanwege het lagere risico op borstkliertumoren. Nieuwer onderzoek suggereert echter dat het bij grote rassen beter kan zijn om te wachten tot na de eerste of zelfs tweede loopsheid, om de voordelen van de geslachtshormonen voor de skeletteontwikkeling mee te nemen. Dit is een afweging die je echt met je dierenarts moet bespreken.
Alternatieven voor Castratie
Er zijn ook alternatieven voor een definitieve chirurgische castratie:
Chemische castratie (Suprelorin-implantaat)
Een implantaat dat onder de huid wordt geplaatst en de hormoonproductie tijdelijk onderdrukt. Het effect duurt 6 tot 12 maanden, afhankelijk van het type implantaat. Dit is alleen beschikbaar voor reuen. Het is een goede optie om te testen of castratie een positief effect heeft op het gedrag, zonder meteen een onomkeerbare ingreep te doen.
Laparoscopische castratie
Een minder invasieve operatietechniek waarbij via kleine incisies wordt gewerkt. Het herstel is sneller dan bij een reguliere operatie, maar de kosten zijn hoger (€300-€500 voor een teef).
Niet castreren
Het is ook een valide keuze om je hond niet te castreren. In veel Europese landen is het niet gebruikelijk om alle honden standaard te castreren. Het vraagt wel om verantwoord eigenaarschap: zorgen dat je hond niet ongewenst kan paren en omgaan met loopsheid bij teven.
Chemische castratie (Suprelorin-implantaat)
Een implantaat dat onder de huid wordt geplaatst en de hormoonproductie tijdelijk onderdrukt. Het effect duurt 6 tot 12 maanden, afhankelijk van het type implantaat. Dit is alleen beschikbaar voor reuen. Het is een goede optie om te testen of castratie een positief effect heeft op het gedrag, zonder meteen een onomkeerbare ingreep te doen.
Laparoscopische castratie
Een minder invasieve operatietechniek waarbij via kleine incisies wordt gewerkt. Het herstel is sneller dan bij een reguliere operatie, maar de kosten zijn hoger (€300-€500 voor een teef).
Niet castreren
Het is ook een valide keuze om je hond niet te castreren. In veel Europese landen is het niet gebruikelijk om alle honden standaard te castreren. Het vraagt wel om verantwoord eigenaarschap: zorgen dat je hond niet ongewenst kan paren en omgaan met loopsheid bij teven.
Kosten van Castreren en Steriliseren
De kosten variëren per dierenartspraktijk, type ingreep en grootte van de hond. Hieronder een indicatie voor 2026:
Reu castreren:
- Kleine tot middelgrote reu: €150 tot €250
- Grote reu: €200 tot €300
Teef castreren:
- Kleine tot middelgrote teef: €250 tot €350
- Grote teef: €300 tot €400
- Laparoscopisch: €350 tot €500
Chemische castratie (implantaat):
- Suprelorin 6 maanden: €80 tot €120
- Suprelorin 12 maanden: €150 tot €200
In deze prijzen zijn meestal de operatie, narcose en nacontrole inbegrepen. Vraag van tevoren altijd een prijsopgave bij je dierenarts. Sommige huisdierenverzekeringen vergoeden (een deel van) de castratie.
Houd er ook rekening mee dat er kosten bij kunnen komen voor bloedonderzoek vooraf, pijnstilling en een beschermend herstellijfje of kap.
Reu castreren:
- Kleine tot middelgrote reu: €150 tot €250
- Grote reu: €200 tot €300
Teef castreren:
- Kleine tot middelgrote teef: €250 tot €350
- Grote teef: €300 tot €400
- Laparoscopisch: €350 tot €500
Chemische castratie (implantaat):
- Suprelorin 6 maanden: €80 tot €120
- Suprelorin 12 maanden: €150 tot €200
In deze prijzen zijn meestal de operatie, narcose en nacontrole inbegrepen. Vraag van tevoren altijd een prijsopgave bij je dierenarts. Sommige huisdierenverzekeringen vergoeden (een deel van) de castratie.
Houd er ook rekening mee dat er kosten bij kunnen komen voor bloedonderzoek vooraf, pijnstilling en een beschermend herstellijfje of kap.
Herstel na de Operatie
De hersteltijd verschilt per ingreep en per hond, maar als richtlijn:
Reu: Het herstel na castratie verloopt meestal vlot. De meeste reuen zijn binnen 2 tot 3 dagen weer redelijk actief. De wond is klein en de hechtingen worden na 10 dagen verwijderd of lossen vanzelf op.
Teef: Omdat de operatie bij een teef invasiever is (buikoperatie), duurt het herstel langer. Reken op 10 tot 14 dagen rust. De teef draagt vaak een herstellijfje of een medische kap om aan de wond te voorkomen.
Tips voor een goed herstel:
- Houd je hond de eerste dagen rustig. Korte toiletrondes aan de lijn, geen rennen of springen.
- Controleer de wond dagelijks op roodheid, zwelling of afscheiding.
- Voorkom dat je hond aan de wond likt. Gebruik een medisch lijfje of een opblaasbare kap.
- Geef pijnstilling zoals voorgeschreven door de dierenarts.
- Pas de voeding aan als je dierenarts dat adviseert (lichtere maaltijden de eerste dag na de operatie).
- Ga op controle bij de dierenarts na 2 tot 3 dagen en voor het verwijderen van de hechtingen.
Reu: Het herstel na castratie verloopt meestal vlot. De meeste reuen zijn binnen 2 tot 3 dagen weer redelijk actief. De wond is klein en de hechtingen worden na 10 dagen verwijderd of lossen vanzelf op.
Teef: Omdat de operatie bij een teef invasiever is (buikoperatie), duurt het herstel langer. Reken op 10 tot 14 dagen rust. De teef draagt vaak een herstellijfje of een medische kap om aan de wond te voorkomen.
Tips voor een goed herstel:
- Houd je hond de eerste dagen rustig. Korte toiletrondes aan de lijn, geen rennen of springen.
- Controleer de wond dagelijks op roodheid, zwelling of afscheiding.
- Voorkom dat je hond aan de wond likt. Gebruik een medisch lijfje of een opblaasbare kap.
- Geef pijnstilling zoals voorgeschreven door de dierenarts.
- Pas de voeding aan als je dierenarts dat adviseert (lichtere maaltijden de eerste dag na de operatie).
- Ga op controle bij de dierenarts na 2 tot 3 dagen en voor het verwijderen van de hechtingen.
Veelgestelde vragen
Castreren of steriliseren is geen simpele ja-of-nee kwestie. Er zijn duidelijke voordelen, maar ook nadelen die je serieus moet meewegen. Het ideale moment en de noodzaak hangen af van het ras, de grootte, het geslacht en de individuele situatie van je hond. Bij MijnPuppy.nl adviseren we altijd om deze beslissing in goed overleg met je dierenarts te nemen. Neem de tijd, stel vragen, en maak een keuze waar jij en je hond het beste bij gebaat zijn.
