Als dierenartsassistente krijg ik minstens een paar keer per week een telefoontje van een bezorgde eigenaar die zegt: 'mijn hond heeft net gebraakt, moet ik in paniek raken?' Het antwoord is bijna nooit meteen ja. Braken bij honden komt vaker voor dan je denkt en heeft heel veel verschillende oorzaken. Soms is het volkomen onschuldig, maar in andere gevallen is het een teken dat er iets serieus aan de hand is. In dit artikel neem ik je mee door alle mogelijke oorzaken van braken bij honden, wat de kleur en het tijdstip van het braaksel je vertellen, en wanneer je echt direct naar de dierenarts moet.
Het verschil tussen braken en regurgiteren
Voordat we ingaan op de oorzaken, is het belangrijk om te weten dat er een verschil is tussen braken en regurgiteren. Dit onderscheid helpt je dierenarts om sneller een diagnose te stellen.
Braken is een actief proces. Je hond maakt kokhalsbewegingen, de buikspieren trekken samen en de maaginhoud wordt met kracht uitgestoten. Vaak zie je dat je hond onrustig wordt, veel slikt of likt, en misselijk lijkt voordat het braken begint. Het braaksel bevat (deels) verteerd voedsel, maagzuur en soms gal.
Regurgiteren is passief. Het voedsel komt zonder kokhalzen of inspanning uit de slokdarm terug. Het ziet er meestal uit als onverteerd voedsel in een worstachtige vorm, omdat het nog niet in de maag is geweest. Dit kan wijzen op een probleem met de slokdarm, zoals megaoesofagus.
Als je naar de dierenarts gaat, is het handig om te weten welke van de twee je hond doet. Maak eventueel een filmpje als het vaker voorkomt, zodat de dierenarts precies kan zien wat er gebeurt.
Braken is een actief proces. Je hond maakt kokhalsbewegingen, de buikspieren trekken samen en de maaginhoud wordt met kracht uitgestoten. Vaak zie je dat je hond onrustig wordt, veel slikt of likt, en misselijk lijkt voordat het braken begint. Het braaksel bevat (deels) verteerd voedsel, maagzuur en soms gal.
Regurgiteren is passief. Het voedsel komt zonder kokhalzen of inspanning uit de slokdarm terug. Het ziet er meestal uit als onverteerd voedsel in een worstachtige vorm, omdat het nog niet in de maag is geweest. Dit kan wijzen op een probleem met de slokdarm, zoals megaoesofagus.
Als je naar de dierenarts gaat, is het handig om te weten welke van de twee je hond doet. Maak eventueel een filmpje als het vaker voorkomt, zodat de dierenarts precies kan zien wat er gebeurt.
Wat vertelt de kleur van het braaksel?
De kleur en samenstelling van het braaksel geven belangrijke aanwijzingen over de mogelijke oorzaak.
Geel schuim of gele gal: Dit is een van de meest voorkomende vormen. Je hond braakt gele vloeistof, vaak 's ochtends vroeg of als hij lang niet heeft gegeten. Dit wordt veroorzaakt door een ophoping van gal in de lege maag. Het wordt ook wel het bilious vomiting syndrome genoemd. Meestal is het onschuldig en kun je het verhelpen door vaker kleine porties te voeren of 's avonds laat een klein snackje te geven.
Wit schuim: Braaksel met wit schuim kan wijzen op een lege maag, maagirritatie of lichte misselijkheid. Als het eenmalig is, hoef je je meestal geen zorgen te maken. Bij herhaaldelijk wit schuim braken kan het wijzen op kennelhoest of maagproblemen.
Bruin braaksel: Bruin braaksel kan onverteerd voedsel zijn, maar het kan ook wijzen op verteerd bloed. Als het braaksel eruitziet als koffiedik, kan er sprake zijn van een bloeding in het maagdarmkanaal. Dit is een reden om direct naar de dierenarts te gaan.
Rood braaksel of bloed: Vers bloed in het braaksel is altijd een reden voor directe actie. Het kan wijzen op een maagzweer, vergiftiging, een vreemd voorwerp dat schade veroorzaakt, of een bloedstollingsstoornis.
Groen braaksel: Als je hond groen braaksel produceert, heeft hij waarschijnlijk gras gegeten. Veel honden eten gras als ze zich niet lekker voelen. Incidenteel graseten en braken is normaal, maar als het dagelijks gebeurt, is het verstandig om de dierenarts te raadplegen.
Braaksel met wormen: Soms zitten er zichtbare wormen in het braaksel. Dit betekent dat je hond een flinke worminfectie heeft die behandeld moet worden.
Geel schuim of gele gal: Dit is een van de meest voorkomende vormen. Je hond braakt gele vloeistof, vaak 's ochtends vroeg of als hij lang niet heeft gegeten. Dit wordt veroorzaakt door een ophoping van gal in de lege maag. Het wordt ook wel het bilious vomiting syndrome genoemd. Meestal is het onschuldig en kun je het verhelpen door vaker kleine porties te voeren of 's avonds laat een klein snackje te geven.
Wit schuim: Braaksel met wit schuim kan wijzen op een lege maag, maagirritatie of lichte misselijkheid. Als het eenmalig is, hoef je je meestal geen zorgen te maken. Bij herhaaldelijk wit schuim braken kan het wijzen op kennelhoest of maagproblemen.
Bruin braaksel: Bruin braaksel kan onverteerd voedsel zijn, maar het kan ook wijzen op verteerd bloed. Als het braaksel eruitziet als koffiedik, kan er sprake zijn van een bloeding in het maagdarmkanaal. Dit is een reden om direct naar de dierenarts te gaan.
Rood braaksel of bloed: Vers bloed in het braaksel is altijd een reden voor directe actie. Het kan wijzen op een maagzweer, vergiftiging, een vreemd voorwerp dat schade veroorzaakt, of een bloedstollingsstoornis.
Groen braaksel: Als je hond groen braaksel produceert, heeft hij waarschijnlijk gras gegeten. Veel honden eten gras als ze zich niet lekker voelen. Incidenteel graseten en braken is normaal, maar als het dagelijks gebeurt, is het verstandig om de dierenarts te raadplegen.
Braaksel met wormen: Soms zitten er zichtbare wormen in het braaksel. Dit betekent dat je hond een flinke worminfectie heeft die behandeld moet worden.
Let op: Product niet beschikbaar
De 10 meest voorkomende oorzaken van braken bij honden
- Te snel eten: Sommige honden schrokken hun voer naar binnen, waardoor de maag overbelast raakt. Gebruik een anti-schrokbak om het eten te vertragen.
- Voedselintolerantie of allergie: Je hond verdraagt een bepaald ingrediënt niet. Dit gaat vaak gepaard met diarree, jeuk of winderigheid.
- Vreemd voorwerp ingeslikt: Honden, en vooral puppy's, eten regelmatig dingen die niet voor consumptie bedoeld zijn. Sokken, speelgoed, stenen of botten kunnen een verstopping veroorzaken.
- Vergiftiging: Chocolade, druiven, rozijnen, xylitol, rattengif, slakkenkorrels of giftige planten kunnen braken veroorzaken. Dit is altijd een spoedgeval.
- Maag-darminfectie: Bacteriën, virussen of parasieten kunnen het maagdarmkanaal irriteren. Parvo is een ernstige virale oorzaak, vooral bij jonge en onvoldoende gevaccineerde honden.
- Pancreatitis (alvleesklierontsteking): Ontstaat vaak na het eten van vetrijk voedsel. Symptomen zijn braken, buikpijn, lusteloosheid en verminderde eetlust.
- Nierproblemen: Bij chronische nierproblemen kunnen giftstoffen zich ophopen in het bloed, wat misselijkheid en braken veroorzaakt. Dit speelt vaker bij oudere honden.
- Leverproblemen: De lever speelt een belangrijke rol bij de ontgifting van het lichaam. Leverproblemen kunnen braken, geelzucht en gewichtsverlies veroorzaken.
- Maagtorsie (maagdraaiing): Een levensbedreigende aandoening waarbij de maag draait. Komt vaker voor bij grote, diepborstie rassen. Symptomen zijn een opgezette buik, onproductief kokhalzen en rusteloosheid. Dit is altijd een spoedgeval.
- Reisziekte of stress: Sommige honden worden misselijk in de auto of braken door spanning, bijvoorbeeld tijdens onweer of vuurwerk.
Ga DIRECT naar de dierenarts als je hond: bloed braakt (rood of koffiedik-bruin), een opgezette harde buik heeft, onproductief kokhalst zonder dat er iets uitkomt, tekenen van vergiftiging vertoont (trillen, speekselen, desoriëntatie), langer dan 24 uur achtereen braakt, naast het braken ook ernstige diarree heeft, slap en apathisch is, of als je vermoedt dat hij een vreemd voorwerp heeft ingeslikt. Bij een vermoeden van maagtorsie telt elke minuut.
Let op: Product niet beschikbaar
Uitdroging herkennen bij een brakende hond
Een van de grootste risico's bij herhaaldelijk braken is uitdroging, zeker als je hond ook diarree heeft. Uitdroging kan snel gevaarlijk worden, vooral bij puppy's en oudere honden.
Zo herken je uitdroging bij je hond:
De huidplooi-test: Pak een huidplooi in de nek van je hond op en laat los. Bij een goed gehydrateerde hond valt de huid direct terug. Bij uitdroging blijft de huidplooi even staan en gaat langzaam terug.
Droge of plakkerige slijmvliezen: Controleer het tandvlees van je hond. Normaal is het nat en roze. Bij uitdroging voelt het droog of plakkerig aan.
Ingevallen ogen: Bij ernstige uitdroging kunnen de ogen iets ingevallen lijken.
Verminderde plasproductie: Als je hond minder plast dan normaal of helemaal niet meer, is dat een teken van uitdroging.
Capillaire vullingstijd: Druk kort op het tandvlees van je hond. Het wordt wit en zou binnen 2 seconden weer roze moeten worden. Duurt het langer, dan kan er sprake zijn van uitdroging of een slechte doorbloeding.
Bij tekenen van uitdroging moet je naar de dierenarts. Je hond kan daar een infuus krijgen om snel vocht aan te vullen.
Zo herken je uitdroging bij je hond:
De huidplooi-test: Pak een huidplooi in de nek van je hond op en laat los. Bij een goed gehydrateerde hond valt de huid direct terug. Bij uitdroging blijft de huidplooi even staan en gaat langzaam terug.
Droge of plakkerige slijmvliezen: Controleer het tandvlees van je hond. Normaal is het nat en roze. Bij uitdroging voelt het droog of plakkerig aan.
Ingevallen ogen: Bij ernstige uitdroging kunnen de ogen iets ingevallen lijken.
Verminderde plasproductie: Als je hond minder plast dan normaal of helemaal niet meer, is dat een teken van uitdroging.
Capillaire vullingstijd: Druk kort op het tandvlees van je hond. Het wordt wit en zou binnen 2 seconden weer roze moeten worden. Duurt het langer, dan kan er sprake zijn van uitdroging of een slechte doorbloeding.
Bij tekenen van uitdroging moet je naar de dierenarts. Je hond kan daar een infuus krijgen om snel vocht aan te vullen.
Wat kun je zelf doen als je hond braakt?
Als je hond eenmalig of een paar keer braakt maar verder vrolijk en alert is, kun je thuis een aantal dingen doen.
Vastenperiode: Geef je hond 12 tot 24 uur geen voer, zodat de maag tot rust kan komen. Zorg wel dat er altijd vers water beschikbaar is. Bied het water in kleine hoeveelheden aan om te voorkomen dat je hond te veel ineens drinkt en opnieuw braakt. Let op: laat puppy's jonger dan 6 maanden niet langer dan 12 uur vasten.
Bland dieet: Na de vastenperiode kun je starten met licht verteerbaar voedsel. Denk aan gekookte kip (zonder bot, huid of kruiden) met witte rijst, in de verhouding 1 deel kip op 2 delen rijst. Geef kleine porties, verdeeld over 4 tot 6 maaltijden per dag.
Langzaam opbouwen: Meng na 2 tot 3 dagen geleidelijk het normale voer weer door het bland dieet. Doe dit over een periode van 3 tot 5 dagen.
Rust: Beperk de beweging van je hond na het braken. Geen wilde spelletjes of lange wandelingen. De maag heeft rust nodig om te herstellen.
Monitor: Houd je hond goed in de gaten. Let op verdere symptomen zoals diarree, lusteloosheid, weigeren van water, of verslechtering. Noteer hoe vaak je hond braakt en wat het braaksel eruitziet. Deze informatie is waardevol voor de dierenarts.
Vastenperiode: Geef je hond 12 tot 24 uur geen voer, zodat de maag tot rust kan komen. Zorg wel dat er altijd vers water beschikbaar is. Bied het water in kleine hoeveelheden aan om te voorkomen dat je hond te veel ineens drinkt en opnieuw braakt. Let op: laat puppy's jonger dan 6 maanden niet langer dan 12 uur vasten.
Bland dieet: Na de vastenperiode kun je starten met licht verteerbaar voedsel. Denk aan gekookte kip (zonder bot, huid of kruiden) met witte rijst, in de verhouding 1 deel kip op 2 delen rijst. Geef kleine porties, verdeeld over 4 tot 6 maaltijden per dag.
Langzaam opbouwen: Meng na 2 tot 3 dagen geleidelijk het normale voer weer door het bland dieet. Doe dit over een periode van 3 tot 5 dagen.
Rust: Beperk de beweging van je hond na het braken. Geen wilde spelletjes of lange wandelingen. De maag heeft rust nodig om te herstellen.
Monitor: Houd je hond goed in de gaten. Let op verdere symptomen zoals diarree, lusteloosheid, weigeren van water, of verslechtering. Noteer hoe vaak je hond braakt en wat het braaksel eruitziet. Deze informatie is waardevol voor de dierenarts.
Braken voorkomen: dagelijkse tips
Veel vormen van braken kun je voorkomen met een paar eenvoudige aanpassingen in de dagelijkse routine.
Voer verspreid over meerdere maaltijden: Geef je hond twee tot drie kleinere maaltijden per dag in plaats van één grote. Dit voorkomt een overbelaste maag en vermindert het risico op galbraken.
Anti-schrokbak: Als je hond een echte schrokker is, gebruik dan een anti-schrokbak of snuffle mat. Dit vertraagt het eetproces aanzienlijk en voorkomt braken door te snel eten.
Voedselveiligheid: Laat geen etensresten, chocolade, of andere giftige stoffen binnen bereik van je hond. Zorg dat prullenbakken afgesloten zijn.
Geleidelijke voedingsovergangen: Wissel nooit van het ene op het andere moment van voer. Meng het nieuwe voer over 7 tot 10 dagen geleidelijk door het oude voer.
Geen botten na de maaltijd: Geef geen botten of kauwsnacks direct na een maaltijd. Wacht minimaal een uur.
Rust na het eten: Laat je hond minstens 30 minuten tot een uur rusten na het eten voordat hij gaat rennen of spelen. Dit is vooral belangrijk bij grote rassen om het risico op maagtorsie te verkleinen.
Regelmatig ontwormen: Worminfecties kunnen braken veroorzaken. Volg het ontwormschema dat je dierenarts adviseert.
Voer verspreid over meerdere maaltijden: Geef je hond twee tot drie kleinere maaltijden per dag in plaats van één grote. Dit voorkomt een overbelaste maag en vermindert het risico op galbraken.
Anti-schrokbak: Als je hond een echte schrokker is, gebruik dan een anti-schrokbak of snuffle mat. Dit vertraagt het eetproces aanzienlijk en voorkomt braken door te snel eten.
Voedselveiligheid: Laat geen etensresten, chocolade, of andere giftige stoffen binnen bereik van je hond. Zorg dat prullenbakken afgesloten zijn.
Geleidelijke voedingsovergangen: Wissel nooit van het ene op het andere moment van voer. Meng het nieuwe voer over 7 tot 10 dagen geleidelijk door het oude voer.
Geen botten na de maaltijd: Geef geen botten of kauwsnacks direct na een maaltijd. Wacht minimaal een uur.
Rust na het eten: Laat je hond minstens 30 minuten tot een uur rusten na het eten voordat hij gaat rennen of spelen. Dit is vooral belangrijk bij grote rassen om het risico op maagtorsie te verkleinen.
Regelmatig ontwormen: Worminfecties kunnen braken veroorzaken. Volg het ontwormschema dat je dierenarts adviseert.
Veelgestelde vragen over braken bij honden
Let op: Product niet beschikbaar
Braken bij honden is in veel gevallen onschuldig en gaat vanzelf over. Maar het kan ook een symptoom zijn van iets dat serieuze aandacht verdient. Door te letten op de frequentie, kleur en bijkomende symptomen kun je inschatten of je zelf actie kunt ondernemen of dat een bezoek aan de dierenarts nodig is. Twijfel je? Bel dan altijd even met je dierenartspraktijk. Zij kunnen telefonisch al een eerste inschatting maken. Ik zeg tegen elke eigenaar die ik in de kliniek spreek hetzelfde: liever één keer te vaak naar de dierenarts dan één keer te weinig.
