Bijna elke week krijg ik in de kliniek de vraag of een puppy extra visolie, calcium of probiotica nodig heeft. Het korte antwoord is meestal: nee, niet als je puppy al kwalitatief compleet voer krijgt. Het voer bevat dan al precies de voedingsstoffen in de juiste hoeveelheden en verhoudingen. Maar er zijn situaties waarin supplementen wél zinvol zijn, en situaties waarin ze juist schadelijk zijn. In dit artikel leg ik per supplement uit wat het doet, wanneer het nuttig is en wanneer je er beter van af blijft.
Compleet voer: waarom supplementen dan vaak overbodig zijn
Kwalitatief puppyvoer dat voldoet aan de normen van FEDIAF (European Pet Food Industry Federation) of AAFCO (Association of American Feed Control Officials) is samengesteld om alle voedingsstoffen te bevatten die een groeiende puppy nodig heeft. Dit omvat eiwitten, vetten, koolhydraten, vitaminen, mineralen en sporenelementen in de juiste hoeveelheden en verhoudingen.
Als je op de verpakking leest: 'volledig en uitgebalanceerd voor puppy's' of 'complete and balanced, formulated for puppies according to AAFCO nutrient profiles', dan is dat voer in principe al voldoende. Extra supplementen toevoegen aan een al compleet dieet voegt geen voordeel toe en kan in sommige gevallen de zorgvuldig berekende balans verstoren.
Een goed voorbeeld is calcium. Te veel calcium in het rantsoen van een grote rashond puppy is een bekende risicofactor voor gewrichtsproblemen (HD en ED). Als je naast compleet puppyvoer ook calciumsupplementen geeft, vergroot je dit risico actief. Dit is niet hypothetisch: het is een van de meest voorkomende voedingsfouten bij fokkers en eigenaren van grote rassen.
De situaties waarin supplementen wél zinvol kunnen zijn:
- Je puppy krijgt een zelfbereid rantsoen (BARF of thuisbereide maaltijden)
- Je puppy heeft een specifieke medische aandoening waarvoor een supplement is voorgeschreven door de dierenarts
- Je puppy heeft een aantoonbaar tekort aan een bepaalde voedingsstof (vastgesteld via bloedonderzoek)
- Je puppy krijgt voer van matige kwaliteit dat niet compleet is
In alle andere gevallen geldt: raadpleeg eerst je dierenarts voordat je supplementen toevoegt.
Als je op de verpakking leest: 'volledig en uitgebalanceerd voor puppy's' of 'complete and balanced, formulated for puppies according to AAFCO nutrient profiles', dan is dat voer in principe al voldoende. Extra supplementen toevoegen aan een al compleet dieet voegt geen voordeel toe en kan in sommige gevallen de zorgvuldig berekende balans verstoren.
Een goed voorbeeld is calcium. Te veel calcium in het rantsoen van een grote rashond puppy is een bekende risicofactor voor gewrichtsproblemen (HD en ED). Als je naast compleet puppyvoer ook calciumsupplementen geeft, vergroot je dit risico actief. Dit is niet hypothetisch: het is een van de meest voorkomende voedingsfouten bij fokkers en eigenaren van grote rassen.
De situaties waarin supplementen wél zinvol kunnen zijn:
- Je puppy krijgt een zelfbereid rantsoen (BARF of thuisbereide maaltijden)
- Je puppy heeft een specifieke medische aandoening waarvoor een supplement is voorgeschreven door de dierenarts
- Je puppy heeft een aantoonbaar tekort aan een bepaalde voedingsstof (vastgesteld via bloedonderzoek)
- Je puppy krijgt voer van matige kwaliteit dat niet compleet is
In alle andere gevallen geldt: raadpleeg eerst je dierenarts voordat je supplementen toevoegt.
Omega-3 vetzuren (visolie): wanneer nuttig?
Omega-3 vetzuren, met name DHA (docosahexaeenzuur) en EPA (eicosapentaeenzuur), zijn essentieel voor de hersenontwikkeling, gezonde gewrichten, een glanzende vacht en een goede werking van het immuunsysteem. Ze worden gevonden in vette vis zoals zalm, sardines en makreel, en in visolie.
Kwalitatief puppyvoer bevat al omega-3 vetzuren. Maar er zijn omstandigheden waarbij extra omega-3 zinvol kan zijn:
Bij BARF of zelfbereid voer. Rauwe voeding bevat niet altijd voldoende omega-3, afhankelijk van de samenstelling. Visolie of sardines in eigen nat (zonder zout) kunnen een goede aanvulling zijn.
Bij huidproblemen of jeuk. Omega-3 heeft een ontstekingsremmende werking en kan helpen bij allergische huidreacties, droge huid en dofheid van de vacht. Je dierenarts kan een specifieke dosering aanbevelen.
Bij gewrichtsproblemen. EPA heeft aantoonbaar een ontstekingsremmend effect op gewrichten en wordt soms aanbevolen bij honden met artritis of gewrichtsproblemen.
Let op bij dosering. Te veel visolie kan de bloedstolling beïnvloeden, diarree veroorzaken en een onaangename vislucht aan de hond en zijn ontlasting geven. Kies voor visolie die specifiek is afgesteld op honden, met een duidelijke dosering op de verpakking, en raadpleeg je dierenarts voor de juiste hoeveelheid.
Bron van omega-3: kies bij voorkeur visolie (zalm of sardine) boven lijnzaadolie of koolzaadolie. Plantaardige omega-3 (ALA) wordt door honden slecht omgezet naar DHA en EPA, waardoor de effectiviteit beperkt is.
Kwalitatief puppyvoer bevat al omega-3 vetzuren. Maar er zijn omstandigheden waarbij extra omega-3 zinvol kan zijn:
Bij BARF of zelfbereid voer. Rauwe voeding bevat niet altijd voldoende omega-3, afhankelijk van de samenstelling. Visolie of sardines in eigen nat (zonder zout) kunnen een goede aanvulling zijn.
Bij huidproblemen of jeuk. Omega-3 heeft een ontstekingsremmende werking en kan helpen bij allergische huidreacties, droge huid en dofheid van de vacht. Je dierenarts kan een specifieke dosering aanbevelen.
Bij gewrichtsproblemen. EPA heeft aantoonbaar een ontstekingsremmend effect op gewrichten en wordt soms aanbevolen bij honden met artritis of gewrichtsproblemen.
Let op bij dosering. Te veel visolie kan de bloedstolling beïnvloeden, diarree veroorzaken en een onaangename vislucht aan de hond en zijn ontlasting geven. Kies voor visolie die specifiek is afgesteld op honden, met een duidelijke dosering op de verpakking, en raadpleeg je dierenarts voor de juiste hoeveelheid.
Bron van omega-3: kies bij voorkeur visolie (zalm of sardine) boven lijnzaadolie of koolzaadolie. Plantaardige omega-3 (ALA) wordt door honden slecht omgezet naar DHA en EPA, waardoor de effectiviteit beperkt is.
Let op: Product niet beschikbaar
Probiotica: goed voor de darmflora?
Probiotica zijn levende micro-organismen die de samenstelling van de darmbacteriën positief kunnen beïnvloeden. Bij honden worden ze met name ingezet bij:
- Spijsverteringsklachten, diarree of een gevoelige maag
- Tijdens en na een antibioticakuur (antibiotica doden ook de goede darmbacteriën)
- Bij voedingswisseling om de overgang te versoepelen
- Bij stress (verhuizen, nieuw baasje, kennelverblijf)
Voor gezonde puppy's met kwalitatief voer zijn probiotica niet nodig. Maar als je puppy regelmatig last heeft van zachte ontlasting of een gevoelige maag, kunnen probiotica een zinvolle aanvulling zijn, bij voorkeur op advies van je dierenarts.
Kies voor hondspecifieke probiotica met aantoonbare bacteriestammen (zoals Lactobacillus acidophilus, Bifidobacterium animalis of Enterococcus faecium). Menselijke yoghurt of menselijke probiotica bevatten niet de juiste bacteriestammen voor honden en zijn minder effectief.
Manchesteronderzoek van de Faculteit Diergeneeskunde (UU) toont aan dat probiotica het herstel bij acute diarree bij honden kunnen versnellen, maar dat het effect bij chronische klachten minder duidelijk is. De dierenarts kan op basis van de klachten van jouw puppy beoordelen of probiotica zinvol zijn.
- Spijsverteringsklachten, diarree of een gevoelige maag
- Tijdens en na een antibioticakuur (antibiotica doden ook de goede darmbacteriën)
- Bij voedingswisseling om de overgang te versoepelen
- Bij stress (verhuizen, nieuw baasje, kennelverblijf)
Voor gezonde puppy's met kwalitatief voer zijn probiotica niet nodig. Maar als je puppy regelmatig last heeft van zachte ontlasting of een gevoelige maag, kunnen probiotica een zinvolle aanvulling zijn, bij voorkeur op advies van je dierenarts.
Kies voor hondspecifieke probiotica met aantoonbare bacteriestammen (zoals Lactobacillus acidophilus, Bifidobacterium animalis of Enterococcus faecium). Menselijke yoghurt of menselijke probiotica bevatten niet de juiste bacteriestammen voor honden en zijn minder effectief.
Manchesteronderzoek van de Faculteit Diergeneeskunde (UU) toont aan dat probiotica het herstel bij acute diarree bij honden kunnen versnellen, maar dat het effect bij chronische klachten minder duidelijk is. De dierenarts kan op basis van de klachten van jouw puppy beoordelen of probiotica zinvol zijn.
Let op: Product niet beschikbaar
Calcium: gevaarlijk bij teveel
Calcium is essentieel voor stevige botten en gezonde tanden. Maar calcium is ook het supplement waar wij de meeste waarschuwingen over willen geven, specifiek bij puppy's van grote rassen.
Het probleem van te veel calcium. Puppy's van grote rassen (meer dan 25 kg verwacht volwassen gewicht) die te veel calcium binnenkrijgen, kunnen problemen ontwikkelen met de botgroei en gewrichtsontwikkeling. Overmatig calcium verstoort de normale botverkalking en kan leiden tot groeistoornissen, OCD (osteochondrosis dissecans), HD en ED.
Dit risico bestaat niet bij kleine rassen, die calcium beter reguleren. Maar bij grote en reuzenrassen is het een reëel gevaar.
Wanneer calcium supplement dan wél?
- Bij BARF of zelfbereid voer dat geen of onvoldoende calciumhoudende ingrediënten bevat (zoals bot of eierschalen)
- Op expliciete indicatie van de dierenarts, na bloedonderzoek
Botmeel en gedroogde eierschalen als calciumbrón. In BARF-rantsoenen wordt calcium doorgaans aangevuld via gemalen bot (rauw), gedroogd eierschaalpoeder of calciumcarbonaat. De dosering moet nauwkeurig worden berekend op basis van het gewicht van de puppy en de andere ingrediënten. Een dierenarts met voedingsspecialisatie of een gecertificeerde diervoedingsdeskundige kan hierbij helpen.
Het probleem van te veel calcium. Puppy's van grote rassen (meer dan 25 kg verwacht volwassen gewicht) die te veel calcium binnenkrijgen, kunnen problemen ontwikkelen met de botgroei en gewrichtsontwikkeling. Overmatig calcium verstoort de normale botverkalking en kan leiden tot groeistoornissen, OCD (osteochondrosis dissecans), HD en ED.
Dit risico bestaat niet bij kleine rassen, die calcium beter reguleren. Maar bij grote en reuzenrassen is het een reëel gevaar.
Wanneer calcium supplement dan wél?
- Bij BARF of zelfbereid voer dat geen of onvoldoende calciumhoudende ingrediënten bevat (zoals bot of eierschalen)
- Op expliciete indicatie van de dierenarts, na bloedonderzoek
Botmeel en gedroogde eierschalen als calciumbrón. In BARF-rantsoenen wordt calcium doorgaans aangevuld via gemalen bot (rauw), gedroogd eierschaalpoeder of calciumcarbonaat. De dosering moet nauwkeurig worden berekend op basis van het gewicht van de puppy en de andere ingrediënten. Een dierenarts met voedingsspecialisatie of een gecertificeerde diervoedingsdeskundige kan hierbij helpen.
Andere supplementen: glucosamine, multivitamines en meer
- Glucosamine en chondroïtine: Worden gebruikt ter ondersteuning van de gewrichten, met name bij grote rassen en oudere honden. Bij puppy's met een aanleg voor HD of ED kan preventieve suppletie worden overwogen, maar alleen op advies van de dierenarts. Sommige 'large breed' puppyvoer-merken bevatten al glucosamine.
- Multivitamines: Bij compleet puppyvoer zijn multivitamines overbodig en kunnen ze zelfs gevaarlijk zijn door overdosering van vet-oplosbare vitaminen (A, D, E, K). Vitamine A-vergiftiging bij honden is een bekend probleem bij overmatige suppletie. Geef nooit standaard multivitamines aan je puppy zonder advies van de dierenarts.
- Zink: Een zinktekort kan leiden tot huidproblemen en een dof vachtje. Sommige rassen (zoals de Siberische Husky, Malamute en Groenlandse Hond) zijn extra gevoelig voor zinktekort. Dit is echter een rasspecifiek probleem dat wordt gediagnosticeerd door de dierenarts, niet iets om preventief aan te vullen.
- Vitamine E: Antioxidant met rol in spierfunctie en immuunsysteem. Bij BARF-rantsoenen met veel visolie kan extra vitamine E zinvol zijn, omdat visolie de vitamine E-behoefte verhoogt. Overleg hierover met je dierenarts of diervoedingsdeskundige.
- Kurkuma en andere 'superfood' supplementen: Er is beperkt wetenschappelijk bewijs voor de effectiviteit van kurkuma, spirulina of andere trendy supplementen bij honden. Wij raden af om deze producten te geven zonder wetenschappelijke onderbouwing en een duidelijke reden.
Supplementen bij BARF en zelfbereid voer
Als je je puppy rauwe of zelfbereide voeding geeft (BARF: biologisch artsenaal ruw voer), dan zijn supplementen wél noodzakelijk. Een zelfbereid rantsoen dat niet is berekend door een specialist mist vrijwel zeker essentiële voedingsstoffen. De meest voorkomende tekorten bij BARF-puppy's zijn:
- Calcium en fosfor (als er geen of te weinig bot in het rantsoen zit)
- Jodium (aanwezig in zeewier of jodiumsupplementen)
- Vitamine D (beperkt aanwezig in rauwe voeding, maar essentieel voor botopbouw)
- Omega-3 DHA/EPA (afhankelijk van de vettebronnen in het rantsoen)
- Zink, ijzer en selenium (afhankelijk van de ingrediënten)
Als je BARF voert, raden wij sterk aan om het rantsoen te laten berekenen door een gecertificeerde diervoedingsdeskundige of een dierenarts met specialisatie in voeding. Dit is geen overbodige luxe, maar een noodzaak om tekorten en overschotten te voorkomen.
- Calcium en fosfor (als er geen of te weinig bot in het rantsoen zit)
- Jodium (aanwezig in zeewier of jodiumsupplementen)
- Vitamine D (beperkt aanwezig in rauwe voeding, maar essentieel voor botopbouw)
- Omega-3 DHA/EPA (afhankelijk van de vettebronnen in het rantsoen)
- Zink, ijzer en selenium (afhankelijk van de ingrediënten)
Als je BARF voert, raden wij sterk aan om het rantsoen te laten berekenen door een gecertificeerde diervoedingsdeskundige of een dierenarts met specialisatie in voeding. Dit is geen overbodige luxe, maar een noodzaak om tekorten en overschotten te voorkomen.
Veelgestelde vragen
Let op: Product niet beschikbaar
Bij kwalitatief compleet puppyvoer zijn supplementen voor de meeste puppy's gewoon niet nodig. Het voer bevat al alles wat je puppy nodig heeft voor een gezonde groei. Extra supplementen toevoegen zonder duidelijke reden kan de voedingsbalans verstoren en in sommige gevallen zelfs schadelijk zijn, zoals bij calcium bij grote rassen. Uitzonderingen zijn puppy's die BARF of zelfbereid voer eten, puppy's met aantoonbare tekorten of specifieke medische aandoeningen. Raadpleeg altijd je dierenarts voordat je supplementen aan het rantsoen van je puppy toevoegt.
