In de kliniek zie ik regelmatig eigenaren die pas na een jaar of twee horen dat hun hond een erfelijke aandoening heeft die eigenlijk al bij de fokker bekend had kunnen zijn. Dat is precies waarom ik dit onderwerp zo belangrijk vind. Als je een puppy aanschaft, wil je weten dat hij gezond is — niet alleen nu, maar ook op de lange termijn. Helaas hebben veel populaire hondenrassen erfelijke aandoeningen die later in het leven problemen kunnen veroorzaken. Van heupdysplasie bij Labradors tot hartafwijkingen bij Cavaliers: kennis van erfelijke risico's helpt je om een betere keuze te maken én om vroeg te herkennen als er iets mis is.
Heupdysplasie (HD)
Heupdysplasie is een van de meest voorkomende erfelijke aandoeningen bij middelgrote en grote hondenrassen.
Wat is het? De heupkom en/of het dijbeenhoofd sluiten niet goed op elkaar aan, waardoor gewrichtsslijtage (artrose) ontstaat. Dit leidt tot pijn, kreupelheid en verminderde mobiliteit.
Rassen met verhoogd risico: Labrador, Golden Retriever, Duitse Herder, Berner Sennenhond, Rottweiler, Boxer, Bouvier, Newfoundlander.
Symptomen:
- Kreupelheid, met name na rust of na inspanning
- Moeite met opstaan of traplopen
- 'Waggelende' loop (bunny hopping)
- Spierverlies aan de achterbenen
- Pijn bij aanraking van de heup
Diagnose: röntgenfoto onder narcose.
Behandeling: van pijnstilling en gewichtsmanagement tot operatie (FHO, DPO, TPO of totale heupprothese).
Screenen: betrouwbare fokkers testen beide ouderdieren via officiële HD-screening (OFA of FCI-protocol). Vraag altijd naar de HD-attesten van de ouders.
Wat is het? De heupkom en/of het dijbeenhoofd sluiten niet goed op elkaar aan, waardoor gewrichtsslijtage (artrose) ontstaat. Dit leidt tot pijn, kreupelheid en verminderde mobiliteit.
Rassen met verhoogd risico: Labrador, Golden Retriever, Duitse Herder, Berner Sennenhond, Rottweiler, Boxer, Bouvier, Newfoundlander.
Symptomen:
- Kreupelheid, met name na rust of na inspanning
- Moeite met opstaan of traplopen
- 'Waggelende' loop (bunny hopping)
- Spierverlies aan de achterbenen
- Pijn bij aanraking van de heup
Diagnose: röntgenfoto onder narcose.
Behandeling: van pijnstilling en gewichtsmanagement tot operatie (FHO, DPO, TPO of totale heupprothese).
Screenen: betrouwbare fokkers testen beide ouderdieren via officiële HD-screening (OFA of FCI-protocol). Vraag altijd naar de HD-attesten van de ouders.
Let op: Product niet beschikbaar
Elleboogdysplasie (ED)
Elleboogdysplasie is een verzamelnaam voor meerdere erfelijke afwijkingen van het ellebooggewricht.
Wat is het? Abnormale ontwikkeling van botdelen in de elleboog (OCD, UAP, FCP) die pijn, kreupelheid en artrose veroorzaken.
Rassen met verhoogd risico: Labrador, Golden Retriever, Berner Sennenhond, Rottweiler, Bouvier, Newfoundlander, Mastiff.
Symptomen:
- Kreupelheid aan één of beide voorbenen
- Stijfheid na rust
- Pijn bij buigen of strekken van de elleboog
- Moeite met lopen na inspanning
Diagnose: röntgenfoto onder narcose, soms CT-scan.
Behandeling: afhankelijk van de ernst; van conservatief (rust, pijnstilling) tot operatief.
Screenen: OFA- of FCI-ED-attest van de ouderdieren. Vraag hier altijd naar.
Wat is het? Abnormale ontwikkeling van botdelen in de elleboog (OCD, UAP, FCP) die pijn, kreupelheid en artrose veroorzaken.
Rassen met verhoogd risico: Labrador, Golden Retriever, Berner Sennenhond, Rottweiler, Bouvier, Newfoundlander, Mastiff.
Symptomen:
- Kreupelheid aan één of beide voorbenen
- Stijfheid na rust
- Pijn bij buigen of strekken van de elleboog
- Moeite met lopen na inspanning
Diagnose: röntgenfoto onder narcose, soms CT-scan.
Behandeling: afhankelijk van de ernst; van conservatief (rust, pijnstilling) tot operatief.
Screenen: OFA- of FCI-ED-attest van de ouderdieren. Vraag hier altijd naar.
Erfelijke Hartaandoeningen
Meerdere rassen hebben een erfelijke aanleg voor hartproblemen:
Aortastenose (AS) — Vernauwing van de aorta. Rassen: Boxer, Golden Retriever, Newfoundlander, Bouvier. Licht tot matig: geen symptomen; ernstig: flauwvallen, inspanningstolerantie, plotselinge dood. Screening via echo bij fokdieren.
Aritmogene Rechterventrikelse Cardiomyopathie (ARVC/Boxer-cardiomyopathie) — Erfelijke hartziekte bij Boxers. Hartritmestoornissen kunnen leiden tot plotselinge hartdood. DNA-test beschikbaar.
Mitraalklepprolaps (MMVD) — Lekkende mittraalklep. De meest voorkomende hartaandoening bij honden. Bijzonder frequent bij Cavalier King Charles Spaniël. Vrijwel alle Cavaliers ontwikkelen dit op latere leeftijd. Screening via auscultatie en echo bij fokdieren.
Dilaterende Cardiomyopathie (DCM) — Vergrote, verzwakte hartspier. Rassen: Dobermann, Ierse Wolfshond, Newfoundlander, Deense Dog, Cocker Spaniel. Screening via Holter en echo.
Aortastenose (AS) — Vernauwing van de aorta. Rassen: Boxer, Golden Retriever, Newfoundlander, Bouvier. Licht tot matig: geen symptomen; ernstig: flauwvallen, inspanningstolerantie, plotselinge dood. Screening via echo bij fokdieren.
Aritmogene Rechterventrikelse Cardiomyopathie (ARVC/Boxer-cardiomyopathie) — Erfelijke hartziekte bij Boxers. Hartritmestoornissen kunnen leiden tot plotselinge hartdood. DNA-test beschikbaar.
Mitraalklepprolaps (MMVD) — Lekkende mittraalklep. De meest voorkomende hartaandoening bij honden. Bijzonder frequent bij Cavalier King Charles Spaniël. Vrijwel alle Cavaliers ontwikkelen dit op latere leeftijd. Screening via auscultatie en echo bij fokdieren.
Dilaterende Cardiomyopathie (DCM) — Vergrote, verzwakte hartspier. Rassen: Dobermann, Ierse Wolfshond, Newfoundlander, Deense Dog, Cocker Spaniel. Screening via Holter en echo.
Erfelijke Oogaandoeningen
Oogproblemen met een erfelijke component komen bij veel rassen voor:
Progressieve Retinale Atrofie (PRA) — Sluipende aantasting van het netvlies, leidt tot blindheid. Rassen: Labrador, Golden Retriever, Cocker Spaniel, Poedel, Ierse Setter. DNA-test beschikbaar voor veel rassen.
Collie Eye Anomaly (CEA) — Oogafwijkingen bij Collie, Shetland Sheepdog, Border Collie. Varieert van mild tot ernstig. DNA-test beschikbaar.
Cataract (staar) — Troebeling van de ooglens. Kan erfelijk zijn bij o.a. Labrador, Golden Retriever, Bichon Frisé. Screening via oogonderzoek.
Glaucoom — Verhoogde oogdruk. Erfelijke component bij o.a. Baset Hound, Cocker Spaniel. Pijnlijk en kan leiden tot blindheid.
Progressieve Retinale Atrofie (PRA) — Sluipende aantasting van het netvlies, leidt tot blindheid. Rassen: Labrador, Golden Retriever, Cocker Spaniel, Poedel, Ierse Setter. DNA-test beschikbaar voor veel rassen.
Collie Eye Anomaly (CEA) — Oogafwijkingen bij Collie, Shetland Sheepdog, Border Collie. Varieert van mild tot ernstig. DNA-test beschikbaar.
Cataract (staar) — Troebeling van de ooglens. Kan erfelijk zijn bij o.a. Labrador, Golden Retriever, Bichon Frisé. Screening via oogonderzoek.
Glaucoom — Verhoogde oogdruk. Erfelijke component bij o.a. Baset Hound, Cocker Spaniel. Pijnlijk en kan leiden tot blindheid.
Let op: Product niet beschikbaar
Andere Veelvoorkomende Erfelijke Aandoeningen
MDR1-gen mutatie — Afwijkend gen dat sommige medicijnen (ivermectine, loperamide) giftig maakt. Rassen: Collie, Shetland Sheepdog, Australian Shepherd, Border Collie. DNA-test. Informeer altijd je dierenarts.
BOAS (Brachycefaal Obstructief Luchtwegen Syndroom) — Ademhalingsmoeilijkheden door verkorte schedel. Rassen: Franse Bulldog, Engelse Bulldog, Mops, Boxer. Chirurgie soms nodig.
Epilepsie — Erfelijke component bij o.a. Beagle, Border Collie, Labrador, Belgische Herder.
Von Willebrand's Disease — Bloedstollingsstoornis. Dobermann, Schottish Terrier. DNA-test beschikbaar.
Degeneratieve Myelopathie (DM) — Progressieve aantasting van het ruggemerg. Rassen: Duitse Herder, Boxer, Corgi, Chesapeake Bay Retriever. DNA-test beschikbaar.
BOAS (Brachycefaal Obstructief Luchtwegen Syndroom) — Ademhalingsmoeilijkheden door verkorte schedel. Rassen: Franse Bulldog, Engelse Bulldog, Mops, Boxer. Chirurgie soms nodig.
Epilepsie — Erfelijke component bij o.a. Beagle, Border Collie, Labrador, Belgische Herder.
Von Willebrand's Disease — Bloedstollingsstoornis. Dobermann, Schottish Terrier. DNA-test beschikbaar.
Degeneratieve Myelopathie (DM) — Progressieve aantasting van het ruggemerg. Rassen: Duitse Herder, Boxer, Corgi, Chesapeake Bay Retriever. DNA-test beschikbaar.
Let op: Product niet beschikbaar
Hoe Kies je een Gezonde Puppy?
Verantwoorde fokkerij is de sleutel tot gezondere honden. Dit zijn de vragen die je een fokker ALTIJD moet stellen:
- Zijn de ouderdieren gescreend op de voor dit ras bekende erfelijke aandoeningen?
- Welke attesten/certificaten heeft u? (OFA, FCI, DNA-tests)
- Zijn de attesten te zien?
- Welke aandoeningen komen voor in de stamboom?
- Is de fokker lid van een erkende rasvereniging?
Erkende rasverenigingen stellen fokvoorwaarden voor hun leden. Lidmaatschap is geen garantie, maar wel een positief signaal.
Raad van Beheer in Nederland biedt via de website inzicht in stambomen en screeningsresultaten bij erkende fokkers.
Prijs is geen kwaliteitsmaatstaf, maar een erg lage prijs zonder gezondheidsattesten is vrijwel altijd een waarschuwing.
- Zijn de ouderdieren gescreend op de voor dit ras bekende erfelijke aandoeningen?
- Welke attesten/certificaten heeft u? (OFA, FCI, DNA-tests)
- Zijn de attesten te zien?
- Welke aandoeningen komen voor in de stamboom?
- Is de fokker lid van een erkende rasvereniging?
Erkende rasverenigingen stellen fokvoorwaarden voor hun leden. Lidmaatschap is geen garantie, maar wel een positief signaal.
Raad van Beheer in Nederland biedt via de website inzicht in stambomen en screeningsresultaten bij erkende fokkers.
Prijs is geen kwaliteitsmaatstaf, maar een erg lage prijs zonder gezondheidsattesten is vrijwel altijd een waarschuwing.
Veelgestelde Vragen
Erfelijke aandoeningen zijn een realiteit in de hondenwereld, maar met de juiste kennis ben je geen speelbal van toeval. Kies een fokker die verantwoord screent, leer de ras-specifieke risico's kennen en laat je dierenarts je hond regelmatig controleren. Toen ik Nova als pup ophaalde, heb ik zelf ook naar de HD- en ED-attesten van haar ouders gevraagd — dat gaf me echt meer rust. Vroeg opsporen van aandoeningen maakt een groot verschil voor de kwaliteit van leven van je hond.
