Basiscommando's zijn de fundering van de opvoeding van je puppy. Ze zijn niet alleen handig in het dagelijks leven, maar ze zorgen ook voor veiligheid. Een hond die op 'hier' komt, kun je terugroepen voordat hij de weg op rent. Een hond die 'blijf' kent, rent niet de deur uit als er bezoek komt. Bij MijnPuppy.nl raden we aan om te starten met vijf basiscommando's: zit, af, hier (of kom), blijf en los (of laat). In dit artikel nemen we je per commando mee door de stappen. We gebruiken uitsluitend positieve bekrachtiging, de meest effectieve en diervriendelijke trainingsmethode.
Voordat je begint: de basisregels van puppytraining
Voordat je aan de commando's begint, zijn er een paar basisregels die het verschil maken tussen succes en frustratie:
Korte sessies
Een puppy kan zich maar kort concentreren. Houd trainingssessies op 5 tot 10 minuten. Liever 3 korte sessies per dag dan 1 lange sessie van een half uur. Stop altijd op een positief moment.
Timing is alles
De beloning moet binnen 1 tot 2 seconden na het gewenste gedrag komen. Gebruik een markeerwoord zoals 'ja!' of 'goed!' op het exacte moment dat je puppy het goede doet, gevolgd door een snoepje. Sommige trainers gebruiken een clicker, wat ook uitstekend werkt.
Gebruik kleine snoepjes
Trainingssnoepjes moeten klein zijn (ter grootte van een erwt) zodat je puppy ze snel opeet en weer door kan met trainen. Reken de snoepjes mee in de dagelijkse voeding om overgewicht te voorkomen.
Eén commando tegelijk
Begin met 'zit' omdat het het makkelijkst is. Voeg pas een nieuw commando toe als het vorige redelijk goed gaat. Probeer niet alle vijf tegelijk aan te leren.
Consistentie
Iedereen in het huishouden gebruikt dezelfde woorden en dezelfde handgebaren. Als jij 'zit' zegt en je partner 'ga zitten', raakt je puppy in de war.
Train op een rustige plek
Begin in huis zonder afleiding. Pas als het commando goed gaat in de woonkamer, ga je oefenen in de tuin, en daarna pas op straat. Elke nieuwe omgeving is moeilijker voor je puppy.
Korte sessies
Een puppy kan zich maar kort concentreren. Houd trainingssessies op 5 tot 10 minuten. Liever 3 korte sessies per dag dan 1 lange sessie van een half uur. Stop altijd op een positief moment.
Timing is alles
De beloning moet binnen 1 tot 2 seconden na het gewenste gedrag komen. Gebruik een markeerwoord zoals 'ja!' of 'goed!' op het exacte moment dat je puppy het goede doet, gevolgd door een snoepje. Sommige trainers gebruiken een clicker, wat ook uitstekend werkt.
Gebruik kleine snoepjes
Trainingssnoepjes moeten klein zijn (ter grootte van een erwt) zodat je puppy ze snel opeet en weer door kan met trainen. Reken de snoepjes mee in de dagelijkse voeding om overgewicht te voorkomen.
Eén commando tegelijk
Begin met 'zit' omdat het het makkelijkst is. Voeg pas een nieuw commando toe als het vorige redelijk goed gaat. Probeer niet alle vijf tegelijk aan te leren.
Consistentie
Iedereen in het huishouden gebruikt dezelfde woorden en dezelfde handgebaren. Als jij 'zit' zegt en je partner 'ga zitten', raakt je puppy in de war.
Train op een rustige plek
Begin in huis zonder afleiding. Pas als het commando goed gaat in de woonkamer, ga je oefenen in de tuin, en daarna pas op straat. Elke nieuwe omgeving is moeilijker voor je puppy.
Commando 1: Zit
'Zit' is het makkelijkste commando en het beste om mee te beginnen. De meeste puppy's leren dit binnen een paar dagen.
Stap 1: Neem een snoepje in je hand en houd het vlak voor de neus van je puppy.
Stap 2: Beweeg je hand langzaam omhoog en iets naar achteren, over het hoofd van je puppy. Zijn neus volgt het snoepje omhoog, en zijn achterwerk gaat automatisch naar beneden.
Stap 3: Op het moment dat zijn billen de grond raken, zeg je 'ja!' (of klik je) en geef je direct het snoepje.
Stap 4: Herhaal dit 5 tot 10 keer per sessie.
Stap 5: Zodra je puppy betrouwbaar gaat zitten bij de handbeweging, voeg je het woord 'zit' toe. Zeg 'zit' net voordat je de handbeweging maakt.
Stap 6: Bouw het commando af: geef het snoepje niet meer elke keer vanuit je hand, maar pak het uit je zak nadat je puppy zit. Zo leert hij dat het snoepje niet in je hand hoeft te zitten om een beloning te krijgen.
De meeste puppy's begrijpen 'zit' binnen 1 tot 3 dagen. Oefenen in verschillende situaties (voor het eten, voor de wandeling, bij bezoek) maakt het commando robuust.
Stap 1: Neem een snoepje in je hand en houd het vlak voor de neus van je puppy.
Stap 2: Beweeg je hand langzaam omhoog en iets naar achteren, over het hoofd van je puppy. Zijn neus volgt het snoepje omhoog, en zijn achterwerk gaat automatisch naar beneden.
Stap 3: Op het moment dat zijn billen de grond raken, zeg je 'ja!' (of klik je) en geef je direct het snoepje.
Stap 4: Herhaal dit 5 tot 10 keer per sessie.
Stap 5: Zodra je puppy betrouwbaar gaat zitten bij de handbeweging, voeg je het woord 'zit' toe. Zeg 'zit' net voordat je de handbeweging maakt.
Stap 6: Bouw het commando af: geef het snoepje niet meer elke keer vanuit je hand, maar pak het uit je zak nadat je puppy zit. Zo leert hij dat het snoepje niet in je hand hoeft te zitten om een beloning te krijgen.
De meeste puppy's begrijpen 'zit' binnen 1 tot 3 dagen. Oefenen in verschillende situaties (voor het eten, voor de wandeling, bij bezoek) maakt het commando robuust.
Commando 2: Af (liggen)
'Af' of 'liggen' is iets moeilijker dan 'zit' omdat het een kwetsbare houding is voor een hond. Begin pas met 'af' als 'zit' goed gaat.
Stap 1: Laat je puppy eerst zitten.
Stap 2: Houd een snoepje voor zijn neus en beweeg je hand langzaam recht naar beneden, naar de grond.
Stap 3: Beweeg je hand vervolgens iets naar voren (van je puppy af) zodat hij naar voren schuift en gaat liggen.
Stap 4: Op het moment dat zijn buik de grond raakt, zeg je 'ja!' en geef je het snoepje.
Stap 5: Herhaal en voeg het woord 'af' toe zodra je puppy de beweging begrijpt.
Tip: Sommige puppy's gaan niet liggen maar kruipen achter het snoepje aan. In dat geval kun je oefenen naast een bank of muur, zodat je puppy niet naar voren kan kruipen en vanzelf in de ligpositie belandt.
Tip: Je kunt ook het 'vangen' van gedrag gebruiken. Ligt je puppy uit zichzelf? Zeg 'ja!' en beloon. Na een paar keer gaat hij vaker liggen omdat het loont.
Stap 1: Laat je puppy eerst zitten.
Stap 2: Houd een snoepje voor zijn neus en beweeg je hand langzaam recht naar beneden, naar de grond.
Stap 3: Beweeg je hand vervolgens iets naar voren (van je puppy af) zodat hij naar voren schuift en gaat liggen.
Stap 4: Op het moment dat zijn buik de grond raakt, zeg je 'ja!' en geef je het snoepje.
Stap 5: Herhaal en voeg het woord 'af' toe zodra je puppy de beweging begrijpt.
Tip: Sommige puppy's gaan niet liggen maar kruipen achter het snoepje aan. In dat geval kun je oefenen naast een bank of muur, zodat je puppy niet naar voren kan kruipen en vanzelf in de ligpositie belandt.
Tip: Je kunt ook het 'vangen' van gedrag gebruiken. Ligt je puppy uit zichzelf? Zeg 'ja!' en beloon. Na een paar keer gaat hij vaker liggen omdat het loont.
Commando 3: Hier (of Kom)
'Hier' is het belangrijkste veiligheidscommando. Een betrouwbare terugroep kan het leven van je hond redden. Maar het is ook een van de moeilijkste commando's om echt betrouwbaar te maken.
Stap 1: Begin in huis. Wacht tot je puppy even niet bij je is en roep enthousiast 'hier!' of 'kom!'. Gebruik een blije, hoge stem.
Stap 2: Zodra je puppy naar je toe komt, geef je een groot feest. Jackpot-beloning: meerdere snoepjes, enthousiaste lof, knuffels als je puppy dat fijn vindt.
Stap 3: Herhaal dit meerdere keren per dag, op willekeurige momenten.
Stap 4: Oefen in de tuin met een lange lijn (5 tot 10 meter). Laat je puppy snuffelen en roep 'hier!'. Beweeg eventueel achteruit om het aantrekkelijker te maken.
Stap 5: Oefen pas los buiten als de terugroep op de lange lijn betrouwbaar is. Dit kan weken tot maanden duren.
Cruciale regels voor 'hier':
- 'Hier' moet ALTIJD positief zijn. Roep je puppy nooit terug om hem te straffen, in de bench te zetten of iets onaangenaams te doen.
- Als je puppy niet komt, ga hem dan rustig halen. Schreeuw niet en ren niet achter hem aan.
- Beloon hier royaler dan bij andere commando's. Komen moet het allerbeste zijn dat je puppy kan doen.
- Oefen ook als je puppy al bij je is. Roep 'hier' en beloon direct. Zo bouw je een sterke positieve associatie op.
Stap 1: Begin in huis. Wacht tot je puppy even niet bij je is en roep enthousiast 'hier!' of 'kom!'. Gebruik een blije, hoge stem.
Stap 2: Zodra je puppy naar je toe komt, geef je een groot feest. Jackpot-beloning: meerdere snoepjes, enthousiaste lof, knuffels als je puppy dat fijn vindt.
Stap 3: Herhaal dit meerdere keren per dag, op willekeurige momenten.
Stap 4: Oefen in de tuin met een lange lijn (5 tot 10 meter). Laat je puppy snuffelen en roep 'hier!'. Beweeg eventueel achteruit om het aantrekkelijker te maken.
Stap 5: Oefen pas los buiten als de terugroep op de lange lijn betrouwbaar is. Dit kan weken tot maanden duren.
Cruciale regels voor 'hier':
- 'Hier' moet ALTIJD positief zijn. Roep je puppy nooit terug om hem te straffen, in de bench te zetten of iets onaangenaams te doen.
- Als je puppy niet komt, ga hem dan rustig halen. Schreeuw niet en ren niet achter hem aan.
- Beloon hier royaler dan bij andere commando's. Komen moet het allerbeste zijn dat je puppy kan doen.
- Oefen ook als je puppy al bij je is. Roep 'hier' en beloon direct. Zo bouw je een sterke positieve associatie op.
Commando 4: Blijf
'Blijf' leert je puppy om op zijn plek te blijven zitten of liggen totdat jij het commando opheft. Dit is handig bij het opendoen van de voordeur, oversteken of als er bezoek komt.
Stap 1: Laat je puppy zitten of liggen.
Stap 2: Houd je handpalm omhoog (als een stopgebaar) en zeg 'blijf'. Wacht 1 seconde.
Stap 3: Als je puppy blijft zitten, zeg je 'ja!' en beloon je.
Stap 4: Bouw heel langzaam op: 2 seconden, 3 seconden, 5 seconden, enzovoort.
Stap 5: Voeg afstand toe: doe 1 stap achteruit terwijl je puppy blijft. Kom terug en beloon. Bouw de afstand langzaam op.
Stap 6: Voeg afleiding toe: bouw pas afleiding in (zoals een bal op de grond leggen) als de duur en afstand goed gaan.
Gebruik een ophefcommando: Leer je puppy dat 'oké' of 'ga maar' betekent dat hij weer mag bewegen. Zonder ophefcommando weet je puppy niet wanneer hij klaar is.
Bouw in drie dimensies op: Duur, afstand en afleiding. Verhoog nooit alle drie tegelijk. Als je de afstand vergroot, maak de duur korter. Als je afleiding toevoegt, verkort zowel duur als afstand.
Stap 1: Laat je puppy zitten of liggen.
Stap 2: Houd je handpalm omhoog (als een stopgebaar) en zeg 'blijf'. Wacht 1 seconde.
Stap 3: Als je puppy blijft zitten, zeg je 'ja!' en beloon je.
Stap 4: Bouw heel langzaam op: 2 seconden, 3 seconden, 5 seconden, enzovoort.
Stap 5: Voeg afstand toe: doe 1 stap achteruit terwijl je puppy blijft. Kom terug en beloon. Bouw de afstand langzaam op.
Stap 6: Voeg afleiding toe: bouw pas afleiding in (zoals een bal op de grond leggen) als de duur en afstand goed gaan.
Gebruik een ophefcommando: Leer je puppy dat 'oké' of 'ga maar' betekent dat hij weer mag bewegen. Zonder ophefcommando weet je puppy niet wanneer hij klaar is.
Bouw in drie dimensies op: Duur, afstand en afleiding. Verhoog nooit alle drie tegelijk. Als je de afstand vergroot, maak de duur korter. Als je afleiding toevoegt, verkort zowel duur als afstand.
Commando 5: Los (of Laat)
'Los' of 'laat' is een belangrijk veiligheidscommando. Het leert je puppy om iets los te laten dat hij in zijn bek heeft, of om iets te negeren dat op de grond ligt.
Versie 1: Loslaten wat hij in zijn bek heeft
Stap 1: Speel met je puppy met een speeltje.
Stap 2: Houd een snoepje bij zijn neus en zeg 'los' op het moment dat hij het speeltje loslaat voor het snoepje.
Stap 3: Geef het snoepje en geef het speeltje direct terug. Dit is belangrijk: als je puppy leert dat loslaten betekent dat alles weg is, wil hij niet meer loslaten.
Stap 4: Herhaal tot je puppy het speeltje loslaat bij het woord 'los' zonder dat je het snoepje hoeft te laten zien.
Versie 2: Iets op de grond negeren
Stap 1: Leg een snoepje op de grond en bedek het met je hand. Je puppy zal snuffelen en likken.
Stap 2: Wacht tot je puppy stopt met proberen en even wegkijkt of achteruit gaat.
Stap 3: Zeg 'ja!' en geef een ander snoepje uit je andere hand (niet het snoepje op de grond).
Stap 4: Voeg het woord 'los' toe zodra je puppy het gedrag begrijpt.
Dit commando kan levensreddend zijn als je puppy iets giftigs of gevaarlijks oppakt tijdens een wandeling.
Versie 1: Loslaten wat hij in zijn bek heeft
Stap 1: Speel met je puppy met een speeltje.
Stap 2: Houd een snoepje bij zijn neus en zeg 'los' op het moment dat hij het speeltje loslaat voor het snoepje.
Stap 3: Geef het snoepje en geef het speeltje direct terug. Dit is belangrijk: als je puppy leert dat loslaten betekent dat alles weg is, wil hij niet meer loslaten.
Stap 4: Herhaal tot je puppy het speeltje loslaat bij het woord 'los' zonder dat je het snoepje hoeft te laten zien.
Versie 2: Iets op de grond negeren
Stap 1: Leg een snoepje op de grond en bedek het met je hand. Je puppy zal snuffelen en likken.
Stap 2: Wacht tot je puppy stopt met proberen en even wegkijkt of achteruit gaat.
Stap 3: Zeg 'ja!' en geef een ander snoepje uit je andere hand (niet het snoepje op de grond).
Stap 4: Voeg het woord 'los' toe zodra je puppy het gedrag begrijpt.
Dit commando kan levensreddend zijn als je puppy iets giftigs of gevaarlijks oppakt tijdens een wandeling.
Veelgemaakte fouten bij het trainen van commando's
- Het commando herhalen: als je 5 keer 'zit-zit-zit-zit-zit' zegt, leert je puppy dat hij pas bij de vijfde keer hoeft te reageren. Zeg het commando 1 keer en wacht.
- Te lange sessies: na 10 minuten is de concentratie van je puppy op. Ga dan iets anders doen.
- Trainen als je gefrustreerd bent: honden voelen je emoties. Als je boos of ongeduldig bent, stop dan met trainen. Je puppy leert niets als je gestrest bent.
- Te snel afbouwen van beloningen: bouw snoepjes geleidelijk af, niet van de ene dag op de andere. Wissel tussen snoepjes, lof en spel.
- Alleen trainen tijdens officiële sessies: oefen commando's door de dag heen. Laat je puppy zitten voor zijn eten, voor het oversteken, voor het openen van de deur.
- Te snel naar moeilijke omgevingen: als 'hier' in huis niet lukt, lukt het buiten zeker niet. Bouw omgevingen geleidelijk op.
- Fysiek dwingen: duw je puppy niet in de zitpositie en druk hem niet naar beneden voor 'af'. Dit is onnodig en schadelijk voor de vertrouwensband.
Realistisch trainingsschema
Hier is een realistisch schema voor de eerste maanden:
Week 1-2: Zit
Oefen 'zit' in 3 korte sessies per dag. Tegen het einde van week 2 zou je puppy bij het woord 'zit' moeten gaan zitten in een rustige omgeving.
Week 3-4: Af
Voeg 'af' toe terwijl je 'zit' blijft oefenen in verschillende situaties.
Week 4-6: Hier
Begin met de terugroep in huis. Dit commando oefen je de rest van het leven van je hond.
Week 6-8: Blijf
Voeg 'blijf' toe met korte duur en kleine afstand.
Week 8-10: Los
Introduceer 'los' met speelgoed en snoepjes.
Dit schema is een richtlijn. Sommige puppy's leren sneller, andere hebben meer tijd nodig. Het belangrijkste is dat je de basis goed neerzet voordat je verder gaat. Een commando dat half geleerd is, is lastiger te corrigeren dan een commando dat goed is aangeleerd.
Na de basiscommando's kun je verder met leukere dingen zoals pootje geven, draaien of apporteren. Maar de basis komt eerst.
Week 1-2: Zit
Oefen 'zit' in 3 korte sessies per dag. Tegen het einde van week 2 zou je puppy bij het woord 'zit' moeten gaan zitten in een rustige omgeving.
Week 3-4: Af
Voeg 'af' toe terwijl je 'zit' blijft oefenen in verschillende situaties.
Week 4-6: Hier
Begin met de terugroep in huis. Dit commando oefen je de rest van het leven van je hond.
Week 6-8: Blijf
Voeg 'blijf' toe met korte duur en kleine afstand.
Week 8-10: Los
Introduceer 'los' met speelgoed en snoepjes.
Dit schema is een richtlijn. Sommige puppy's leren sneller, andere hebben meer tijd nodig. Het belangrijkste is dat je de basis goed neerzet voordat je verder gaat. Een commando dat half geleerd is, is lastiger te corrigeren dan een commando dat goed is aangeleerd.
Na de basiscommando's kun je verder met leukere dingen zoals pootje geven, draaien of apporteren. Maar de basis komt eerst.
Veelgestelde vragen
De vijf basiscommando's, zit, af, hier, blijf en los, vormen de basis van een goede opvoeding. Train met geduld, positieve bekrachtiging en korte sessies. Onthoud dat elke puppy zijn eigen leertempo heeft. Sommige commando's gaan snel, andere kosten weken. Het belangrijkste is dat je het leuk houdt voor je puppy en voor jezelf. Training is niet alleen een noodzaak, het is ook een geweldige manier om de band met je hond te versterken. Kom je er niet uit? Zoek dan een erkende hondenschool die werkt met positieve trainingsmethoden.
