Karakter en Temperament
Het herding instinct zit diep in dit ras verankerd. In een huiselijke omgeving vertaalt dit zich in het 'hoeden' van alles wat beweegt: kinderen, katten, joggers, fietsers en andere honden. Dit betekent rennen rond personen, in de hielen bijten (nipping) en proberen de beweging van anderen te controleren. Bij kinderen kan dit intimiderend zijn en bij kleuters zelfs gevaarlijk.
Aussies zijn enorm loyaal en vormen een sterke band met hun eigenaar. Sommigen zijn bijna obsessief gehecht en volgen je letterlijk van kamer naar kamer. Dit is geen schattige eigenschap maar een werkdrive: ze willen altijd weten wat er gebeurt en klaarstaan voor de volgende taak.
Tegenover vreemden zijn Aussies vaak gereserveerd en soms wantrouwig. Dit is raskarakteristiek en geen socialisatieprobleem, hoewel goede socialisatie het wel verzacht. Zonder socialisatie kan de gereserveerdheid doorslaan naar schuwheid of zelfs angstig-agressief gedrag.
De Aussie is niet het type hond dat op de bank ligt te wachten tot jij besluit iets te gaan doen. Hij is alert, waakzaam en altijd 'aan'. Dit betekent dat je als eigenaar moet leren om je Aussie ook uit te zetten: rust is net zo belangrijk als activiteit. Een Aussie die nooit leert te ontspannen, draait door.
Een eerlijk woord over de geschiktheid: de Australian Shepherd is geen hond voor beginners. De combinatie van extreme intelligentie, hoge energie, herding instinct en gevoelig karakter vraagt om een ervaren eigenaar die weet hoe hij een herdershond aanstuurt.
Grootte en Gewicht
- Schofthoogte reu: 51 tot 58 cm
- Schofthoogte teef: 46 tot 53 cm
- Gewicht reu: 25 tot 32 kg
- Gewicht teef: 16 tot 25 kg
Het verschil tussen reu en teef is bij de Aussie groter dan bij veel andere rassen. Reuen zijn duidelijk forser en zwaarder gebouwd.
De Aussie is atletisch en gespierd, nooit log of zwaar. Het lichaam is iets langer dan hoog, wat typisch is voor een herdershond die de hele dag in beweging is.
De vacht komt in vier erkende kleurpatronen:
- Black: Zwart met witte en koperkleurige aftekeningen
- Red (liver): Roodbruin met witte en koperkleurige aftekeningen
- Blue merle: Grijsgevlekt met zwart, wit en koper
- Red merle: Roodgevlekt met wit en koper
De merle-kleuren zijn het meest opvallend en populair, maar brengen een belangrijke waarschuwing met zich mee: twee merle-gekleurde honden mogen nooit met elkaar gekruist worden. Pups uit een merle-merle kruising (double merle) hebben een groot risico op doofheid, blindheid en andere ernstige afwijkingen. Een verantwoorde fokker kruist altijd merle met een solid-kleur.
Aussie puppy's groeien snel in de eerste 6 maanden en bereiken hun volwassen grootte rond de 12 tot 16 maanden. De volledige lichamelijke ontwikkeling is pas rond de 2 jaar compleet.
Let op: de Miniature American Shepherd (voorheen Mini Aussie) is een apart ras. Als je een kleinere variant zoekt, zorg dat de fokker geregistreerd is en niet simpelweg te kleine Aussies doorfockt.
Let op: Product niet beschikbaar
Bewegingsbehoefte
En hier zit het grote misverstand: fysieke beweging alleen is niet genoeg. Sterker nog, als je alleen maar fysiek bezig bent met je Aussie (eindeloos balletje gooien, uren rennen), creeer je een sportatleet die steeds meer nodig heeft. Je bouwt conditie op maar geen rust. Het is essentieel om mentale uitdaging minstens even belangrijk te maken als fysieke beweging.
Voor een Australian Shepherd puppy geldt de vuistregel: 5 minuten per levensmaand, twee keer per dag. Een puppy van 4 maanden loopt dus circa 2 keer 20 minuten. Daarnaast veel korte trainingssessies en gecontroleerd spel.
Geschikt voor een Aussie:
- Herding trials (de ultieme bezigheid)
- Agility (Aussies blinken hierin uit)
- Obedience en rally obedience
- Neuswerk en zoekspelletjes
- Frisbee en flyball
- Lange wandelingen en hikes
- Puzzelspeelgoed en denkspellen
Waar je op moet letten:
Obsessief gedrag: Aussies kunnen verslaafd raken aan balspelletjes. Ze raken in een staat van hyperarousal die lijkt op plezier maar eigenlijk stress is. Beperk repetitief apporteren en wissel af met neuswerk en rustoefeningen.
Rust aanleren: Dit klinkt tegenstrijdig bij een actief ras, maar het is cruciaal. Een Aussie die nooit leert om niets te doen, wordt een hond die continu aandacht eist en nooit ontspant. Oefen bewust met een 'rustcommando' en beloon ontspannen liggen.
Puppy niet overbelasten: De verleiding is groot om een Aussie puppy veel te laten bewegen omdat hij zo energiek lijkt. Maar de gewrichten en botten zijn nog in ontwikkeling. Houd je aan de 5-minuten-per-maand regel en vermijd sprongen en intensief rennen op harde ondergronden.
Gezondheid en Aandachtspunten
MDR1-gen (Multi-Drug Resistance 1) is het belangrijkste gezondheidsissue bij de Australian Shepherd. Ongeveer 50% van alle Aussies draagt dit gen. Honden met het MDR1-defect kunnen ernstig, soms dodelijk, reageren op bepaalde medicijnen, waaronder veelgebruikte antiparasitaire middelen (ivermectine), verdovingsmiddelen en antibiotica. Een DNA-test is beschikbaar en is absoluut noodzakelijk. Informeer altijd je dierenarts dat je een Aussie hebt en vraag of medicijnen MDR1-veilig zijn.
Heupdysplasie (HD) komt voor bij het ras. De heupgewrichten ontwikkelen zich niet goed, wat pijn, kreupelheid en artrose veroorzaakt. Beide ouderdieren moeten getest zijn met een HD-score. Vraag de fokker altijd naar de resultaten.
Epilepsie is een neurologische aandoening die bij Aussies bovengemiddeld voorkomt. De eerste aanvallen manifesteren zich meestal tussen de 6 maanden en 3 jaar. Epilepsie is niet te genezen maar vaak wel goed te beheersen met medicatie.
Oogproblemen komen relatief veel voor:
- CEA (Collie Eye Anomaly): Een erfelijke oogaandoening die de oogzenuw en het netvlies aantast. Variatie van mild (geen symptomen) tot ernstig (blindheid). DNA-test beschikbaar.
- PRA (Progressieve Retina Atrofie): Geleidelijke achteruitgang van het netvlies die leidt tot blindheid. DNA-test beschikbaar.
- Cataracts (staar): Komt op jonge leeftijd voor bij het ras (juveniele cataracts).
Autoimmune aandoeningen: Aussies zijn gevoeliger voor auto-immuunziekten, waaronder hypothyreoidie (te trage schildklier), auto-immuun hemolytische anemie en lupus.
Double merle risico: Puppy's uit een merle x merle kruising hebben een 25% kans op ernstige afwijkingen: doofheid, blindheid of beide. Dit is een teken van onverantwoord fokken.
Een goede fokker test minimaal op: HD, ED, oogonderzoek, MDR1, CEA en PRA. Vraag altijd naar alle testuitslagen.
Let op: Product niet beschikbaar
Training en Opvoeding
Positieve bekrachtiging is niet alleen de aangeraden methode, het is de enige methode die werkt bij een Aussie. Dit ras is uiterst gevoelig. Harde correcties, schreeuwen of fysiek straffen beschadigen het vertrouwen onherstelbaar en leiden tot een angstige, reactieve hond.
De belangrijkste aandachtspunten:
Herding instinct omleiden: Je Aussie zal proberen kinderen, katten en andere honden te hoeden door eromheen te rennen en in de hielen te bijten. Dit is geen agressie maar instinct. Leer een stevig 'af' of 'laat' commando en leid de drive om naar gestructureerde activiteiten: agility, zoekwerk of echte herding lessen.
Socialisatie is cruciaal: De Aussie heeft een natuurlijke gereserveerdheid tegenover vreemden. Zonder uitgebreide socialisatie in de eerste 14 weken kan dit doorslaan naar angst of reactief gedrag. Laat je puppy positieve ervaringen opdoen met veel verschillende mensen, kinderen, geluiden, omgevingen en andere honden.
Rust trainen: Dit is misschien wel het belangrijkste onderdeel van de Aussie-opvoeding. Leer je puppy vanaf dag een dat het oké is om niets te doen. Gebruik een benchtraining, beloon rustig liggen op zijn matje en voorkom dat elke beweging van jou een signaal is voor actie. Een Aussie die nooit leert te ontspannen, wordt een hond die 24 uur per dag 'aan' staat.
Impulscontrole: Leer wachten bij de deur, wachten voor het eten, wachten voor een speeltje. Impulscontrole is essentieel om het herding instinct en de hoge energie beheersbaar te houden.
Blijf trainen: Een puppycursus van 8 weken is pas het begin. Een Aussie heeft zijn hele leven mentale uitdaging nodig. Overweeg vervolgcursussen, agility, obedience of herding lessen. Dit is geen luxe maar een noodzaak.
Eenduidige communicatie: Aussies zijn zo slim dat ze verwarring niet verdragen. Gebruik altijd dezelfde commando's, dezelfde regels en wees consequent met het hele gezin.
Voeding
Voedingsschema Australian Shepherd puppy:
- 8 tot 12 weken: 3-4 maaltijden per dag (circa 150-200 gram per dag)
- 3 tot 6 maanden: 3 maaltijden per dag (circa 200-300 gram per dag)
- 6 tot 12 maanden: 2 maaltijden per dag (circa 250-350 gram per dag)
- Volwassen: 2 maaltijden per dag (circa 250-400 gram per dag, afhankelijk van activiteitenniveau)
Deze hoeveelheden zijn indicatief en hangen sterk af van het merk voer, de kwaliteit en het activiteitenniveau van je hond. Volg altijd de richtlijnen op de verpakking en pas aan op basis van de conditie.
De Aussie moet atletisch en gespierd zijn. Je moet de ribben kunnen voelen zonder ze te zien, en van bovenaf een duidelijke taille zien. Overgewicht belast de gewrichten en vergroot het risico op heupdysplasie.
Belangrijke voedingstips:
- Kies een voer met glucosamine en chondroitine voor gewrichtsondersteuning, vooral tijdens de groei.
- Vermijd voer met te veel calcium bij puppy's: dit kan de groei van botten en gewrichten verstoren bij middelgrote tot grote rassen.
- Gebruik trainingssnacks van hoge waarde (kleine stukjes kip, lever of kaas) maar trek dit altijd af van de dagelijkse portie.
- Overweeg omega-3 vetzuurensupplementen voor de vacht en gewrichten. Bespreek dit met je dierenarts.
- Geef geen voedsel dat ivermectine of andere MDR1-gevoelige stoffen bevat. Controleer ook wormmiddelen en vlooienbehandelingen.
Vachtverzorging
Borstel je Aussie minimaal twee tot drie keer per week met een slickerborstel en een metalen kam. Werk door de vacht tot op de huid om klitten in de ondervacht te voorkomen. Besteed extra aandacht aan de gebieden achter de oren, onder de oksels, rond het achterwerk en achter de ellebogen, want daar ontstaan de meeste klitten.
Tijdens de verhaarpeilode (twee keer per jaar, in het voor- en najaar) verhaart de Aussie enorm. De ondervacht komt er in grote plukken uit. Dagelijks borstelen met een ondervachtrakam of furminator is dan noodzakelijk. Bereid je voor op hondenharen op alles: kleding, meubels, de auto en plaatsen waarvan je niet wist dat er hondenharen konden komen.
Verdere vachtverzorging:
- Nooit scheren: Scheer een Aussie nooit kaal. De dubbele vacht dient als isolatie tegen zowel koude als warmte. Na het scheren groeit de vacht vaak niet goed terug.
- Bijknippen: De vacht rond de poten, oren en achterhand mag netjes bijgeknipt worden.
- Baden: Eens per 6 tot 8 weken of wanneer nodig. Gebruik een milde hondenshampoo. De vacht is van nature enigszins waterafstotend.
- Nagels: Elke 2 tot 4 weken knippen, tenzij ze vanzelf kort slijten door wandelingen op harde ondergronden.
- Oren: Wekelijks controleren, vooral na wandelingen in de natuur.
- Tanden: Regelmatig poetsen, minimaal 2 tot 3 keer per week.
Trimsalonbezoeken zijn niet strikt noodzakelijk als je zelf regelmatig borstelt, maar een professionele wasbeurt en bijknipbeurt elke 8 tot 12 weken houdt de vacht in topconditie. Kosten: €45-€70 per bezoek.
Geschikt voor Jou? De Australian Shepherd op een Rij
- Grootte: Middelgroot (46-58 cm, 16-32 kg)
- Levensverwachting: 12-15 jaar
- Bewegingsbehoefte: Zeer hoog (minimaal 60-90 minuten per dag plus mentale uitdaging)
- Trainbaarheid: Uitstekend, een van de meest trainbare rassen
- Haarverlies: Veel, vooral tijdens de verhaarperiode
- Geschikt voor kinderen: Ja, maar let op herding gedrag (nipping) bij kleine kinderen
- Geschikt voor appartement: Nee, tenzij je zeer veel tijd besteedt aan beweging en training
- Alleen zijn: Maximaal 4 uur, verveeld en destructief gedrag bij te lang alleen
- Wel geschikt voor: Actieve eigenaren, sportieve gezinnen, mensen die hondensport willen doen
- Minder geschikt voor: Beginners, inactieve mensen, wie weinig thuis is, wie een rustige hond zoekt
Kosten
De maandelijkse kosten voor een Australian Shepherd liggen gemiddeld tussen de €120 en €200:
- Voer: €40-€65 per maand
- Dierenartsverzekering: €30-€55 per maand
- Preventieve zorg: €10-€20 per maand (ontworming, vlooien, teken)
- Hondensport/cursussen: €15-€30 per maand
- Speelgoed en puzzels: €10-€20 per maand
- Vachtverzorging: €5-€15 per maand (zelf borstelen, occasioneel trimsalon)
- Overig: €10-€15 per maand
Mogelijke extra kosten: een MDR1 DNA-test kost circa €50-€80. Een volledige oogonderzoek kost €80-€150. Behandeling van heupdysplasie kan €1.500-€4.000 kosten per heup. Epilepsiemedicatie kost €30-€80 per maand, levenslang.
Eenmalige kosten eerste jaar: bench, mand, riemen, tuigje, chippen, vaccinaties, puppycursus, DNA-tests: €400-€800.
Investeer in een vervolgcursus of hondensport. Bij een Aussie is dit geen luxe maar een investering in het welzijn van je hond en je eigen rust.
Veelgestelde Vragen over de Australian Shepherd
Let op: Product niet beschikbaar